a- EXW - EXWORKS - İşyerinde Teslim
b- FCA - FREE CARRIER - Taşıyıcıya Masrafsız
c- CPT - CARRIAGE PAID TO - Taşıma Ödenmiş Olarak
d- CIP - CARRIAGE AND INSURED PAID TO - Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak
e- DAT - DELIVERED AT TERNINAL - Terminalde Teslim
f- DAP - DELIVERED AT PLACE - Belirlenen yerde teslim
g- DDP - DELIVERED DUTY PAID - Gümrük Vergileri Ödenmiş Olarak
h- FAS - FREE ALONGSIDE SHIP - Gemi Doğrultusunda Masrafsız
i- FOB - FREE ON BOARD - Gemide Masrafsız
j- CFR - COST AND FREIGH - MASRAFLAR VE NAVLUN
k- CIF - COST INSURANCE AND FREIGHT - Masraflar, Sigorta ve Navlun
TİCARİ İŞLETMEDE TESLİM / EX WORKS (EXW)
"Ex works" satıcının malları işletmesinde (fabrika,depo v.s.) alıcı emrine hazır tutmakla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamındadır. Satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça malın alıcı tarafından sağlanan bir araca yüklenmesinden yada malların ihraç gümrüğünden geçirilmesinden sorumlu değildir. Alıcı bu noktadan itibaren varış yerine değin , malın taşınması ile ilgili tüm gider ve risklerin yükümlülüğünü taşır. Bu terim tüm satış şekilleri içinde satıcı için en az yükümlülüğü ihtiva eden bir satış şeklidir.
Bu teslim şeklinde sözleşmede belirtilen satış bedeline yalnızca ambalajlanmış mal bedeli dahildir. Yani teslim tarihinden itibaren her türlü nakliye, yükleme, boşaltma ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenmektedir.
TAŞIYICIYA TESLİM / FREE CARRIER (FCA)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ihraç gümrüğünden geçirilip, alıcı tarafından belirlenen taşıyıcıya, belirlenen yer yada noktada teslimi ile son bulur.
Eğer alıcı tarafından kesin bir teslim yeri belirtilmemişse, satıcı taşıyanın malları teslim alacağı yer civarında bir yer belirleyebilir. Ticari uygulamalar taşıyıcı ile sözleşme yapılabilmesi için satısının yardımını gerektirirse (Örneğin demir ve hava yolu taşımacılığında) satıcı riziko ve masraflar alıcıya ait olmak üzere hareket edebilir.
GEMİ DOĞURULTUSUNDA TESLİM / FREE ALONGSIDE SHIP (FAS)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, belirlenen limanda malların gemi doğrultusunda rıhtım veya mavnaya konmasıyla sona erer. Bu da, bu andan itibaren, malla ilgili tüm gider, yitik veya hasar rizikolarının alıcı tarafından üstlenilmesi anlamındadır. Malın yükleme, boşaltma , nakliye ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenir. FAS'da sözleşmede belirtilen satış bedeline hem mal bedeli, hem de rıhtıma kadar yapılan nakliye ücreti dahildir.
Bu terim, alıcının ihraç için malları gümrükten çekmesi gerektiğini belirtir. Alıcı doğrudan yada dolaylı olarak ihraç işlemlerini yerine getirmeyecekse kullanılmamalıdır.
Bu terim yalnızca deniz veya iç su taşımacılığında kullanılır.
GEMİ BORDASINDA TESLİM / FREE ON BOARD (FOB)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü belirlenen yükleme limanında mallar gemi küpeştesini açtığı andan itibaren yerine getirilmiş olur. Mallarla ilgili tüm gider yitik veya hasar rizikoları bu noktadan itibaren alıcı tarafından üstlenilir. Eğer gemi küpeştesi pratikte bir şey ifade etmiyorsa (örneğin roll-on/roll-off veya konteyner taşımacılığında olduğu gibi) FCA teriminin kullanılması daha doğru olur.
MAL BEDELİ veya NAVLUN / COST AND FREIGHT( CFR)
Bu terim ile satıcı belirlenen varış limanına malı gönderebilmek için gerekli tüm giderleri ve navlunu ödemek zorundadır. Ancak malla ilgili yitik bir hasar rizikoları ile giderlerde görülebilecek artış, yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesi anından itibaren satıcıdan alıcıya devredilmiş olur.
CFR terimi satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir.
MAL BEDELİ, SİGORTA ve NAVLUN / COST, INSURANCE AND FREIGHT (CIF)
Bu terim ile satıcı CFR'deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak, malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı deniz sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder. Alıcı bu terim ile satıcının sigortada sadece minimum kuvertür temin etme yükümlülüğü bulunduğunu bilmelidir.
Bu terim satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir. Bu terim sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır. Eğer gemi küpeştesi pratikte birşey ifade etmiyorsa CIP terimini kullanmak daha uygun olur.
TAŞIMA ÜCRETİ ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM / CARRIAGE PAID TO (CPT)
Bu terim satıcının, malın kararlaştırılan varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu ödediği anlamına gelir. Malın yitik ve hasarına ait rizikolarla birlikte taşıyıcıya teslimden itibaren doğabilecek ek masraflar, malların taşıyıcının nezaretine verilmesinden itibaren satıcıdan alıcıya geçer.
Taşıyıcı bir taşıma sözleşmesinde demir, kara, deniz, hava, iç su taşımacılığı yada bunların birleşmesi sonucu ortaya çıkan taşımacılık işlemini üstlenen kimsedir.
TAŞIMA ÜCRETİ ve SİGORTA ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM / CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO (CIP)
Bu terim ile satıcı CPT'deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna arşı kargo sigortası temin etmek durumundadır.
Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta primini öder .
SINIRDA TESLİM / DELIVERED AT FRONTIER (DAF)
Bu terim satıcının teslim yükümlülüğünün, malların ihraç için gümrükten geçirilip, sınırda belirlenen yer yada noktada ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından önce emre hazır tutulmasıyla sona ermesini ifade eder.
Sınır terimi , ihraç ülkesinin sınırı da dahil olmak üzere herhangi bir sınır için kullanılabilir. Dolayısıyla, terimin içinde söz konusu sınırın her zaman nokta ya da yer belirtilerek kesin şekilde tanımlanmış olması hayati olarak önem taşımaktadır.
GEMİDE TESLİM / DELIVERED EX SHIP (DES)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malı belirlenen varış limanında, gemi bordasında, ithal gümrüğünden geçirmeden alıcının emrine hazır tutmakla sona erer. Satıcı, malların belirlenen varış limanına getirilmesi için gereken tüm gider ve rizikoları üstlenir. Bu terim sadece deniz veya iç su taşımacılığı için kullanılabilir.
RIHTIMDA TESLİM ( GÜMRÜK VERGİ ve HARÇLARI ÖDENMİŞ OLARAK) / DELIVERED EX QUAY(Duty Paid) (DEQ)
Rıhtımda Teslim (Gümrük Vergi ve Harçları Ödenmiş Olarak)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malları belirlenen varış limanında ithal gümrüğünden geçirilmiş olarak, rıhtım üzerinde alıcı emrine hazır tutmakla sona erer.
Satıcı, malların o noktaya kadar taşınmasıyla ilgili vergi, resim ve diğer harçlarda dahil olmak üzere tüm riziko ve giderleri üstlenir.
Bu terim satıcı dolaylı yada dolaysız yoldan ithal lisansı sağlayamayacaksa kullanılmamalıdır. Eğer taraflar malların alıcı tarafından gümrükten geçirilmesi ve gümrük vergilerinin ödenmesini istiyorlarsa "dutiy paid" yerine "duty unpaid" terimini kullanmalıdır. Eğer taraflar satıcının yükümlülükleri arasından malların ithali için ödenecek bir takım giderleri çıkarmak istiyorlarsa (KDV gibi) bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
GÜMRÜK RESMİ ÖDENMEMİŞ OLARAK TESLİM / DELIVERED DUTY UNPAID (DDU)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde, belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması ve gümrük formalitelerinin yerine getirilmesi ile ilgili riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır (İthalat için ödenmesi gereken vergi resim ve harçlar hariç).
Alıcı malların zamanında ithal için gümrükten çekilmemesinden kaynaklanan ek gider ve rizikoları üstlenmek durumundadır.
Eğer taraflar satıcının gümrük formalitelerini yerine getirip bundan doğabilecek gider ve rizikoları üstlenmesini istiyorlarsa bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
Eğer taraflar satıcının yükümlülüklerine malların ithali için gerekli bazı giderleri eklemek istiyorlarsa (KDV gibi) bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler. Bu terim taşıma şeklinden bağımsız olarak kullanılabilir.
GÜMRÜK RESMİ ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM / DELIVERED DUTY PAID (DDP)
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması, ithal gümrüğünden geçirilmesi için gerekli vergi, resim ve diğer harçlar dahil olmak üzere riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır. EXW terimi satıcı için ne kadar az yükümlülük ifade ediyorsa, DDP terimi de o kadar çok yükümlülük ifade etmektedir.
Uluslararası emtia ticareti uluslararası ödemelerin en büyük bölümünü teşkil etmektedir. Uluslararası ticarette satılan malların bedelleri konvertibl dövizlerle ödenir. Ödemeler uluslararası işlem yapan bankalar aracılığı ile yapılır. Mal bedelinin ödenmesini sağlayan çeşitli uluslararası ödeme şekilleri vardır.
Ödeme şekillerinin bazıları daha çok alıcının, bazıları da daha çok satıcının yararına olduğunun mal bedelinin hangi ödeme şekline göre ödeneceği taraflar arasında yapılacak pazarlık ve varılacak anlaşma sonucunda belli olur.
Genellikle mal bedeli ödemesinin sevkiyattan sonra yapılması tercih edilir. Ancak sipariş edilen malın üretilmesi için gerekli finansmanın oluşturulması eğer sözleşme hükümleri içinde yer alıyorsa mal bedelinin bir kısmı veya tamamı satıcıya peşin ödenir. Bu durumda satıcıya güvenilmesi veya garanti sağlanması gerekir.
Satıcının mallar sevkedilir edilmez ödemenin yapılacağından emin olmak istemesine karşı alıcı da, satış sözleşmesinde kararlaştırılan nitelikteki malın belirlenen yerden süresi içinde sevk edilmesi ve malın gümrüklerden çekilebilmesi için belirli vesaikin gerekli süre içinde ibraz edilmesi halinde satıcıya ödemenin yapılmasını arzular.
Keza satıcı, alıcının güvenilir ve mali durumunun güçlü olması karşısında satış konusu mala ait ödemenin sevkiyat yapıldıktan veya malın varışından sonra ibraz edeceği sevk vesaiki mukabilinde yapılmasına veyahut vadeli bir poliçenin kabulu karşılığında ödemenin belli bir süre sonra yapılmasına, ya da alıcı tarafından mal satıldıktan sonra ödemeye rıza gösterebilir.
Uluslararası uygulamada kullanılan çeşitli ödeme sistemleri bu farklı isteklerin gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır.
Mal bedelinin hangi dövizle ve hangi ödeme şekline göre ödeneceği tarafların aralarında yaptıkları satış sözleşmelerinde kararlaştırılır.
Alıcının, satış sözleşmesi konusu malları bedeli peşin olarak ödendiğinde kontrata uygun süre ve biçimde sevkedilmemesi halinde ilk talebinde ödemenin yapıldığı cins döviz üzerinden geri ödeneceğine dair taahhüdü veya onun hesabına hareket eden yabancı bir bankanın peşin ödeme garantisi mukabilinde, mallar henüz sevk edilmeden sipariş konusu mal bedelinin satıcıya ödettirme şeklidir. Genellikle özel sipariş üzerine üretilen malların satışında kullanılmaktadır.
Peşin ödeme, en fazla ihracatçının yararına olan sattığı malın bedelinin hemen tahsilini sağlayan ithalatçının ödememe ihtimalini ortadan kaldıran ödeme şeklidir. Satıcının sermayesini uzun süre bağlı kalmaktan kurtarır.
Bazı ülkeler kambiyo rejimleriyle, dövizlerin peşin olarak transferini ve ihracatın gerçekleşmemesi dolayısıyla dövizlerin geri iadesini özel kayıtlamalara tabi tutmuştur.
Tanımı ve Özellikleri
Akreditif bir bankanın şarta bağlı ödeme garantisi olarak tarif edilebilir.
Akreditif bankanın ödeme taahhüdü ile satış bedelinin ödenmesini teminat altına alması ve finansman kolaylığı sağlaması itibariyle en fazla ihracatçıya yararlı bir ödeme şeklidir. Alıcı ve satıcı arasında çıkma olasılığı olan anlaşmazlıkları en aza indirmesi dolayısıyle uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılmaktadır.
Akreditif, alıcının bankasına verdiği talimata dayanarak o bankanın yabancı ülkedeki muhabiri aracılığı ile lehdara, belirlenen vesaikin saptanan süre içinde ibrazı karşılığında tarif edilen şekilde ödeme yapılacağına dair verdiği yazılı bir taahhüttür.
Akreditifte ödeme mala veya hizmete değil sadece ibraz olunan vesaike istinaden yapıldığından bu ödeme şekline Vesikalı Kredi (Documentary Credit) de denilmektedir.
Akreditiflerde en az 4 taraf vardır:
i. Amir (Applicant): İthalatçı firma
ii . Amir Banka (Issuing Bank): Akreditif açan banka
iii . Lehdar (Beneficiary): Satıcı firma
iv. İhbar/Teyit eden banka
(Advising/Confirming Banks): Akreditifin açıldığını lehtara ihbar/teyit eden banka
Akreditifde genellikle iki banka vardır. Akreditif küşat eden banka (Issuing Bank) alıcının bankasıdır. İkinci banka, satıcının memleketindeki akreditifi ihbar eden (Advising Bank) bankadır. Bu banka sadece ihbarla yükümlü ise bu hususu akreditif ihbar ederken satıcıya bildirir. Ayrıca bu banka akreditifi teyit ile de yükümlü ise teyit eden banka (Confirming Bank) görevini de yapar.
Amirin talebi ve verdiği talimat üzerine amir banka düzenlediği akreditif mektubunu lehdarın ülkesinde bulunan muhabirine göndererek lehtara ihbar veya teyit etmesini talep eder.
Amir banka tarafından düzenlenen akreditif küşat mektubu şu bilgileri kapsar;
- Akreditifin şekli (Dönülebilir-Dönülemez)
- Numarası
- Düzenlenme yeri ve tarihi
- Geçerlilik süresinin sona erdiği tarih ve yer
- Amirin ismi ve adresi
- Lendarın ismi ve adresi
- İhbar bankasının ismi ve adresi
- Akreditifin döviz tutarı
- Teslim şekli
- Akreditifin ibrazda ödemeli veya vadeli poliçe kabullü veyahut vadeli ödeme nevinden hagisi olduğu
- Kısmi yükleme ve aktarmaya izin verilip verilmediği
- sevk yeri, sevkiyatın şekli ve varış yeri
- Yükleme vadesi
- Malların tanımı
- İstenilen vesaik
- Vadeli poliçe kabullü akreditiflerde istenilen poliçenin tarifi
- İlave Şartlar
- Rambursmanın şekli
- İhbar/teyit eden banka masraflarının hangi tarafa ait olduğu
- Vesaikin yükleme vesikası tarihinden itibaren ibraz süresi
- Akreditifin teyitsiz veya teyitli olduğu
- Akredetifin lehdara ihbar şekli
- Akreditifin "Vesikalı Krediler için Yeknesak Teamül ve Uygulamalar "(MTO'nun Yayın No. 500, 1993 değişikliği)'na tabi olarak düzenlendiğine dair açıklama.
Satın alınan malların ithali için gerekli belgeler akreditifde ibraz edilecek vesaik kapsamında belirtilir. Bu belgeler;
- Ticari Belgeler
- Resmi Belgeler
- Taşıma Belgeleri
- Sigorta Belgeleri
- Finansman Belgeleridir.
Satıcı tarafından, lehine açılan akreditifin alıcı ile yapılan satış sözleşmesine uygun olduğu görüldükten sonra malların sevkiyatı yapılarak, akreditifte istenilen, uygun vesaik ihbar eden bankaya ibraz edilerek akreditifde öngörülen ödeme metoduna ve rambursman şekline göre vesaik bedeli tahsil edilir.
Akreditifin Tabi Olduğu Uluslararası Kurallar
Akreditifin-Milletlerarası Ticaret Odasının Yayın no. 500, 1993 değişikliği "Vesikalı Krediler İçin Yeknesak Teamüller ve Uygulamalar"a tabi olarak ve "Standartlaştırılmış Vesikalı Kredi Formülleri"ne uygun bir biçimde tanzim edilmeleri gereklidir.
AKREDİTİFİN ÖDEME METODUNA GÖRE TÜRLERİ
İbrazda Ödemeli Akreditif (Sight Credit)
Uygun vesaik ibrazında lehtara ödeme yapılmasını gerektiren ve uygulamada yaygın olarak kullanılan akreditif şekli budur.
Vadeli Poliçe İle Kullanılan Akreditif (Acceptance Credit)
Akreditifte öngörülen uygun Vesaikin ibrazında lehtarın amir banka veya muhabir banka üzerine keşide edilecek belirlenen vadeli poliçenin kabul edileceğini ve kabul edilen poliçenin (Draft) vadelerinde ödeneceğini gösteren akreditif türüdür: Kredili satışların finansmanına yarar.
Akreditiflerde genellikle görüldükten veya konşimento tarihinden sonra örneğin: 90, 120, 180 gün veya daha uzun vadeli poliçelerin teyit eden banka veya amir banka üzerine keşide edilmeleri öngörülür. Muhatap banka akreditif vadesi içinde ibraz olunan uygun vesaik üzerine poliçeyi kabul eder. Satıcı dilerse poliçenin vadesine kadar bekleyip vadesinde poliçeyi muhatap bankaya ibraz ederek bedelini tahsil eder, ya da vadesinden önce bankada veya açık piyasada iskonto ettirebilir.
Satıcı ile alıcı arasında yapılan anlaşmaya göre banka kabul komisyonu ile iskonto faizi alıcı veya satıcıya ait olabilir.
Vadeli Akreditif (Deferred Payment Credit)
Akreditifin öngördüğü vesaikin koşullara uygun şekilde ibraz edilmesi karşılığında, vesaik tutarının akreditifte belirlenen bir süre sonra lehdara ödeneceğini taahhüt eden bir akreditif türüdür.
Bu akreditif ithalatçıya satın aldığı malların gümrüğe gelmesinden veya ithalinden sonra bedelinin satıcıya ödenmesini sağlar.
Bu itibarla akreditifte ödeme tarihi, vesaikin ibraz veya yükleme vesikası veyahut fatura tarihinden belli bir süre örneğin vesaik ibrazından 15 gün veya yükleme tarihinden 30 gün sonra olarak belirlenir.
Akreditif üç şekilde açılabilir:
Dönülebilir Akreditif (Revocable Credit)
Bu şekilde açılan akreditif önceden uyarma veya ihbar yapılmaksızın amirin istediği an iptal veya tadil edilebilir. İhbar eden banka tarafından tediye anına kadar akreditif amir tarafından iptal edilebilir. bu tip akreditif alıcıya azami elastikiyet sağlar. Satıcıyı mal bedelini tahsil etmek problemi karşısında bırakır. Bu nedenle dönülebilir akreditif satıcının alıcıya tam olarak güvendiği hallerde çok az kullanılır.
Dönülemez Teyitsiz Akreditif (Irrevocable, Unconfirmed Credit)
Bu akreditif, akreditif vadesinden önce lehdarın rızası olmaksızın tadil veya iptal edilemez.
Akreditifin lehdarı, belirtilen koşullara uygun vesaiki ihbar eden bankaya ibraz ettiğinde vesaik bedelinin akreditifin ödeme metoduna göre kendisine ödeneceğine dair akreditifi açan bankanın kesin bir taahhüdüne sahiptir. Akreditif teyitsiz olduğundan ihbar eden bankanın ödemenin yapılmasına ilşikin hiçbir sorumluluğu yoktur.
Dönülemez Teyitli Akreditif (Irrevocable Confirmed Credit)
Satıcının ülkesindeki teyit bankasının akreditife, amir bankanın talebi üzerine onun ödeme taahhüdüne ilaveten kendi taahhüdünü eklediği akreditif şeklidir.
Satıcı böylece kendi rızası olmadan tadil ve iptal edilemeyecek akreditif için vade dahilinde şartlara uygun belgeleri ibraz ettiğinde ülkesindeki bankanın akreditifi teyit etmesi dolayısıyle vesaik bedelinin kendisine ödeneceği konusunda kesin güvence içindedir.
Bu akreditif teyit bankasının alacağı yüksek teyit komisyonu dolayısıyla dönülemez teyitsiz akreditife nazaran pahalı bir akreditif şeklidir.
Yukarıda belirtilen akreditifler ilave edilen bazı terim ve sözcüklerle özel anlam ifade eden bir akreditif şekli oluştururlar. Bu akreditifler öreme metotlarının ve açılma şekillerinin usul ve kurallarının yanı sıra kendi özelliklerinin kuralları çerçevesinde kullanılır.
Özellik arzeden akreditifler olarak tanımlıyacağımız bu akreditiflerin uluslararası uygulamada yaygın olarak kullanılanları aşağıda açıklanmıştır.
Devredilebilir Akreditif (Transferable Credit)
Bir veya birden fazla yeni lehdarlara devredilebilen akreditif demektir. Önceki bölümlerde incelenen herhangi bir dönülemez akreditife bu özellik, akreditifin özel şartlarına konulan" Bu akreditif Devredilebilir " (This L/C is transferable) ibaresiyle sağlanır. Normal bir akreditif sonradan da devredilebilir hale dönüştürülebilir.
Bu nevi akreditif, aracı durumunda bulunan veya malı veremeyen lehdara akreditifi malı temin edecek ikinci bir lehtara kısmen veya tamamen devretmesine imkan ve yetki verir.
Devredilebilir akreditif yalnız bir defada bir veya birden fazla lehdara devredilebilir. İlk lehdarın devrettiği ikinci lehdar tarafından akreditif başka bir satıcıya devredilemez.
Devir lehdarın,
i. Fatura değiştirilmesi
ii . Fatura değiştirilmemesi
yollarından birini seçme şekline göre yapılır.
Devredilebilir akreditif şartlar değiştirilmeksizin aynen devrettirilebilri. Şöyle ki lehdar akreditifi fatura değiştirilmeli şekle göre devrederse akreditifte belirtilen şartlardan yalnız birim bedelini azaltma ve vesaik ibraz ve yükleme vadelerini kısaltma hakkına sahiptir. Bu lehdar akreditif yeni lehdar tarafından kullanıldığı zaman yeni lehdarın faturasını alıp yerine akreditif amiri üzerine düzenlediği kendi faturasını ibraz eder. Ödeme bankasınca ikinci lehdarın fatura bedeli ikinci lehdara, bu fatura ile ilk lehdarın faturası arasındaki aracılık ücretine tekabül eden fark ilk lehdara ödenir.
Fatura değiştirilmemesi esasına göre yapılan devirde yeni lehdarın ibraz ettiği fatura ve akreditif şartlarına uygun vesaik akreditifi açan bankaya gönderilir, vesaik bedeli akreditifin ödeme metodunun öngördüğü şekle göre yeni lehdara ödenir.
Kırmızı Şartlı Akreditif (Red Clause Credit)
Hazırlık için kuvertürün kısmen veya tamamen lehdara peşin olarak ödenmesine imkan veren akreditifdir. Önceleri dikkat çekmesi için akreditife bu maddenin kırmızı mürekkeple yazılması dolayısıyle akreditife "Red Clause Credit" kırmızı maddeli akreditif denilmektedir.
Bu akreditif lehdara kırmızı şart miktarını akreditif kuvertüründen peşinen çekme hakkını verir.
Ödeme, lehdara genellikle çekilen paranın akreditif konusu malların satın alınması ve sevkinde kullanılacağına ve vesaikin şartlara uygun olarak vade içinde ibraz edileceğine dair bir taahhütname karşılığında yapılır.
Sevkiyatın yapılmaması ve belgelerin akreditifin geçerlik süresi içinde ibraz edilmemesi halinde peşin ödeme ile ilgili risk ile ihbar ve teyit eden bankaların komisyon ve masrafları amir bankaya ve dolayısıyle alıcıya aittir.
Ancak alıcı satıcının kişisel taahhüdünü yeterli bulmaz ve ona tam olarak güvenemezse onun yerine avansın sevkiyat yapılmadığı takdirde geri ödeneceğine dair bir banka garantisi mukabilinde ödenmesi şartını koyabilir.
Lehdar , uygun vesaik ibraz ettiğinde peşin olarak aldığı miktarı faturada düşülmüş olarak gösterir. Faturanın bakiyesi ödeme bankasınca kendisine ödenir.
Rotatif-Devreden Akreditif (Revolving Credit)
Bir miktarı veya tamamı kullanıldıkça herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmadan eski miktar dahilinde yenilenen akreditiftir.
Bu nev'i akreditif vadeye veya kıymete göre devredilebilir.
Müddete bağlı olarak devreden akreditif biriken (Cumulative) veya birikmeyen (Non Cumulative) olabilir. Biriken akreditifte ilk devreden artan miktar, onu izliyen devrede kullanılabilir. Birikmeyen akreditifte kullanılmayan kısmından yararlanılamaz.
Kıymete göre devreden akreditifte, akreditif kullanıldığı zaman belirlenen ilk akreditif vadesi dahilinde yanı miktardaki meblağ kadar tekrar kullanma imkanı doğar. Yani sevk vesaiki ibraz edilerek kullanılna akreditif geçerlik süresi aşılmamak kaydıyle otomatik olarak yenilenir. Kontrolun bir dereceye kadar temin edilebilmesi için kullanılacak toplam meblağın belirtilmesine gerek vardır.
Amir banka ve alıcıyı hudutsuz sorumluluğa maruz bıraktığından bu akreditif kullanışlı değildir.
Karşılıklı Akreditif (Back to-Back Credit)
Satıcının kendi lehine gelen akreditife dayanarak bu akreditifte öngörülen malların temini için açtırdığı akreditife karşılıklı akreditif denilmektedir.
Satcı lehine gelen akreditifin devredilebilir olmadığı veya devredilebilir olsa dahi birimi fiyatı, yükleme ve ibraz vadelerine ilaveten değiştirilmesi gerekli koşulların bulunduğu hallerde karşılıklı akreditif kullanılır. Örneğin, Ülkemizde bir satıcı lehine malların yükleme yeri Türkiye olarak gösterilmiş ve menşe şahadetnamesi ibraz ve malların Türk menşeli olma kaydı bulunmayan bir ihracat akreditifi açılmış olabilir. Satıcı bu malı ülke içinde temin edecek durumda olmadığı zaman bu malları başka bir ülkedeki satıcıdan lamka zorundadır. Bu durumda (Back-to Back Credit) karşılıklı akreditif açılabilir.
Karşılıklı akreditif uygulamasında ihracat akreditif lehdarı bu akreditifi teminat göstererek ikinci akreditif açma talebinde bulunur. İkinci akreditifin amiri durumuna geçen satıcı, ihracat akreditifin kullanılsın veya kullanılmasın ihbar eden bankanın ikinci akreditifin kullanılması dolayısıyla yapacağı ödemeden sorumludur. Tabiidir ki lehdarın talebi üzerine ihracat akreditif teminatına dayalı olarak karşılıklı akreditifi açan banka bu akreditifi ihbar veya teyit eden muhabirine ve ikinci lehdarın karşı ödeme taahhüdü altına girmektedir. Bu itibarla bankanın karşılıklı akreditif açılma talebini kabul etmesi ihracat akreditifinin teyitli olmasının yanısıra öncelikle müşterisinin bu işi başaracağına güvenmesine bağlıdır.
Bununla beraber bankanın karşılıklı akreditif açma zorunda olmadığı bilinmelidir.
Açılacak karşılıklı akreditifte ibrazı istenen vesaikin birinci akreditifte edilen vade limitleri dahilinde tanzim ve ibraz edilmeleri ve öngörülecek ödemenin mutlaka ihracat akreditifinin rambursmanını sağlıyacak bir süre sonrası için taahhüt edilmesi gereklidir.
İhracat akreditif vesaiki tamamlanıp ibraz edilmek suretiyle akreditif bedeli ramburse olunduktan sonra iknici lehtarın vesaik bedeli, kendisine ve ihracat bedeli arasındaki fark ihracat akreditif lehdarına ödenir.
İhtiyat Akreditifi (Stand-By L/C)
Bir ödeme garantisine benzer işleve sahip olup, üçüncü bir şahıs ile yapılmış bulunan sözleşmenin yerine getirilmemesi halinde ödemede bulunulacağını teyit eden akreditiflerdir. Bu tür akreditiflerde akreditifi açan banka akreditif lehdarına karşı bir üçüncü şahıs namına garanti vermektedir. ihtiyat akreditiflerinde ödeme belirli bir işlemin yerine getirilmediği zaman gerçekleştirilmektedir. Genellikle büyük inşaat taahhüt işleri uzun vadeli satışlarda bir teminat olarak kullanılmaktadır.
İhracatta gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak ilgili ihracatçı birliği tarafından onaylanmasından sonra gümrük idaresine sunulan belgedir.
Tek Tip Gümrük Beyannameleri 8 (sekiz) nüsha düzenlenmektedir.
1. Nüsha
İhracat ve/veya transit işlemlerinde kullanılmaktadır. İhracat veya transit işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresinde saklanmaktadır.
2. Nüsha
İstatistik amacıyla kullanılan nüshadır.
3. Nüsha
İhracatta gümrük idaresince işlem gördükten sonra mükellefe iade edilir. Bu nüsha aracı banka ve diğer kamu kuruluşları tarafından izlenen işlemlerde kanıtlayıcı nüsha olarak kullanılır. İlgili kuruluşlar, gerek görmeleri halinde, bu nüshadan bir fotokopi alarak, asıl nüshayı mükellefe iade eder.
4. Nüsha
Transit rejiminde varış idaresinde kalacak nüshadır.
5. Nüsha
Transit rejiminde varış idaresince hareket idaresine geri gönderilecek teyit nüshasıdır.
6. Nüsha
İthalatın tamamlanmasından ve beyannamenin kapatılmasından sonra beyannameye eklenen belgelerin asılları ile birlikte bu nüshanın aslı Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü'ne gönderilir. Bu nüshanın onaylı örneği, aslı yerine geçmek üzere beyanname ekinde bulunması gereken belgelerin örnek veya fotokopileri ile birlikte gümrük idaresinde kalır. Bu nüsha, antrepo rejiminde kullanıldığında, Gümrükler Kontrol Genel Müdürlüğü'ne gönderilmez.
7. Nüsha
İstatistik amacıyla kullanılan nüshadır. İthalat işlemlerinin yapıldığı gümrük idaresinde saklanır.
8. Nüsha
İthalatta gümrük idaresince işlem gördükten sonra mükellefe iade edilir. Bu nüsha, aracı banka ve diğer kamu kuruluşları tarafından izlenen işlemlerde kanıtlayıcı nüsha olarak kullanılır. İlgili kuruluşlar, gerek görmeleri halinde, bu nüshadan bir fotokopi alarak, asıl nüshayı mükellefe iade eder.
Gümrük Beyannamesine Kaydedilen Bilgiler
Ticari Fatura (Commercial Invoice)
Satılan malın cinsi, ismi, miktarı, birim satış fiyatı, teslim şekli ve toplam bedeli gibi bilgilerin beyan edildiği, satıcı tarafından alıcıya gönderilen hesap belgesidir.
Satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.
Fatura, sözleşmenin yapılması değil, yerine getirilmesi safhası ile ilgili ticari belgedir. Bu bakımdan fatura akdin şartlarını tespit eden değil, tespit edilmiş olan şartların bir kısmını gösteren ve bunları belirli şartlarla tevsik eden belgedir.
Ticari Faturada Bulunması Gerekli Bilgiler
İhracata ilişkin gümrük beyannameleri ile birlikte ibraz edilmesi gereken yurt dışındaki alıcılar adına düzenlenmiş faturalarda satış bedeli yabancı para cinsinden gösterilebilir.
Yukarıda yer alanlar dışındaki bilgiler de ticari faturalarda bulunabilmektedir.
Proforma Fatura (Proforma Invoice-p/i)
Teklif belirten faturaya "proforma”, kesin olanına ise "orijinal” fatura denir. Ticaretin başlangıcıdır.
Satış işleminin gerçekleşmesinden sonra düzenlenen bir faturadır.
Navlun Faturası (Freight Invoice)
Navlun, deniz ve/veya iç su yolu ile taşımacılıkta malın taşıma ücretinin ifadesidir. CF veya CIF teslim şekilleri ile satışta, navlun satıcı-ihracatçı tarafından ödenmektedir.
Mal ile ilgili satış faturasında, navlun tutarı mal bedeline dahil olarak veya ayrı olarak gösterilebilmektedir. Bu fatura navlun faturası olarak adlandırılmaktadır.
Konsolosluk Faturası (Consular Invoice)
Malın gideceği ülkenin konsolosluğu tarafından mal menşei, birim fiyatı ve mal değerinin onaylandığı faturalardır.
Bazı ülkelerin dış ticaret rejimleri, bu ülkelerce ithal edilecek mallar için ithal sırasında gümrük işlemlerine esas teşkil edecek konsolosluk faturasının ibrazını zorunlu gömektedir.
Tasdikli Fatura (Legalized / Certified Invoice)
İhracatçı firma tarafından yabancı alıcıya kesilmiş olan ticari faturanın ithalatçı ülkelerin konsolosluğuna onaylatılması neticesinde tasdikli fatura elde edilmiş olur.
İhracatçı önce kendi orijinal faturasını düzenler, sonra bağlı bulunduğu meslek odasına (ticaret odasına ve/veya sanayi odasına) giderek hazırladığı Menşe Şahadetnamesini onaylatır. Daha sonra ithalatçı ülkenin Konsolosluğuna orijinal faturası ile menşe Şahadetnamesini ibraz eder ve faturasını bu Konsolosluğa onaylatır. Bazı Ortadoğu ülkelerine yönelik ihracatta ilgili ülke temsilciliğine faturanın tasdiki istenebilmektedir. Bu tür bir uygulamada temel amaç, malın ihraç ülkesi menşeli olduğunun belirlenmesidir.
Yabancılara (veya yabancı ülkede ikamet ettiğini belgeleyen T.C. uyruklu) yapılan satışlarda KDV istisnasının uygulanabilmesi için düzenlenen belgedir.
Satıcı, bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak "Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Döviz Karşılığı Satışlarda KDV İhracat İstisnası İzin Belgesi” (İstisna Belgesi) almaktadır. Yolcu beraberi eşya ihracı istisnası uygulamasında da bu belge geçerli olmaktadır.
Komisyoncu Alış ve Satış Faturaları
Komisyoncu aracılığı ile yapılan mal alımlarında; komisyoncu tarafından, malın alış bedelini, alış giderlerini ve komisyon ücretini göstermek üzere düzenlenen belgeye komisyoncu alış faturası, komisyoncu aracılığı ile yapılan satışlarda, satış tutarı, satış giderleri ve komisyon ücretleri toplamından komisyoncu alış faturası tutarının indirilmesinden sonraki tutarı göstermek üzere düzenlen belgeye komisyoncu satış faturası adları verilmektedir.
Ayrıntılı fatura, kıymetleri üzerinden vergiye tabi olup da birden ziyade kap içinde gelen ve aynı zamanda çeşitli cins ve kıymette olan eşyadan, her kapta aynı cins ve kıymette ne miktar eşya bulunduğunu gösteren ve faturaya uygun bir şekilde, satıcı veya gönderici tarafından mahallinde düzenlenmiş bir belgedir.
Faturalarda her kabın içinde satış birimine göre ne miktar eşya bulunduğu gösterilmediği takdirde, ayrıntılı faturanın beyanname ile birlikte idareye verilmesi gerekir.
Menşe Şahadetnamesi (Certificate of Origin)
İhracata konu olan malların üretim yerini gösteren belgedir. Bazı ülkeler, menşe şahadetnamelerinin, kendi mahalli konsoloslukları tarafından tasdik edilmesini isteyebilmektedir.
Menşe Şahadetnamelerinde Bulunması Gerekli Bilgiler
A.TR Dolaşım Belgesi (A.TR Movement Certificate)
Avrupa Birliği ile Türkiye arasında katma protokol hükümleri gereğince, ülkemizden Birliğe üye ülkelere ihraç edilen ve gerekli gümrük muhafiyetinden yararlanılması için tanzim edilen belge A.TR Dolaşım Belgesi'dir. Bu belge Birliğe üye ülkelere yapılan ihracat için düzenlenmektedir.
AB ile Türkiye arasındaki ticarette A.TR.1 ve A.TR.3 olarak kullanılan dolaşım belgeleri, Gümrük Birliği Anlaşması imzalandıktan sonra sadece A.TR olarak kullanılmaya başlanmıştır. Avrupa Birliği'ne yapılan ihracatta, Katma Protokol gereğince malların gümrük muafiyetinden yararlanabilmesi için "A.TR Dolaşım Belgesi”nin ihracatçı ülke yetkilileri tarafından düzenlenerek gümrük idarelerince vize edilmesi gerekmektedir.
İhracatçı, bağlı bulunduğu odadan aldığı beş nüsha A.TR Dolaşım Belgesi'ni eksiksiz ve tam olarak doldurmalı ve bağlı bulunduğu odaya;
ekleyerek müracaat etmektedir.
Beş nüsha olarak doldurulan, A.TR Dolaşım Belgesi'nin beyaz renkli nüshalardan biri tasdik işlemini yapan oda tarafından alıkonulur. Gümrük idaresi tarafından vize işlemi gerçekleştirildikten sonra, belgenin yeşil renkte olan ilk nüshası ihracatçıya verilmektedir. Beyaz renkli olan nüshalardan biri gümrük idaresinde kalmakta olup, diğer 2 nüsha da fiili ihracatı takip eden ilk işgünü içinde gümrük idaresince ilgili odaya gönderilmektedir.
A.TR Dolaşım Belgesi bazı durumlarda eşyanın ihracı sonrasında da düzenlenebilmektedir. Bu belge serbest dolaşım belgesidir. Avrupa Birliği ile gerçekleştirilen Gümrük Birliği sanayi ürünlerini içermektedir. Bununla birlikte, büyük bir çoğunluğunu gıda sanayii ürünlerinin oluşturduğu ve işlenmiş tarım ürünleri olarak nitelendirilen bir grup üründe Gümrük Birliği kapsamında yer almaktadır.
Domates salçası, meyve ve sebze konserveleri, meyve suları, peynir, dondurulmuş ve kurutulmuş her türlü gıda maddeleri, et ürünleri Topluluk tarafından tarım ürünü olarak değerlendirildiğinden, söz konusu ürünler Gümrük Birliği´ne dahil olmamaktadır. Bu ürünlerin ticaretinde, tercihli rejimden yararlanılabilmesi için menşe statüsünü belirlemek üzere EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmesi gerekmektedir.
ATR, EUR.1 ve FORM A belgelerinin mal sevkıyatının gerçekleşmesinden sonra da düzenlenmesi mümkündür. Bu işlem için evraklar dilekçe ekinde Oda'ya ibraz edilir ve tasdik işlemi gerçekleştirilir.
ATR DOLAŞIM BELGESİ VERİLEN ÜLKELER
EUR.1 Dolaşım Sertifikası (EUR.1 Movement Certificate)
EFTA (İsviçre, İzlanda, Lihtenştayn ve Norveç) ülkelerine, Avrupa Birliği ile demir çelik ürünlerinde (AKÇT ürünleri), Türkiye'nin serbest ticaret anlaşmaları imzaladığı ülkelere yapılan ihracatlarda ve Avrupa Birliği'ne yönelik tarım ürünleri ihracatında düzenlenen belgedir. Gümrük indiriminden yararlanılmasını sağlayan ve bağlı bulunulan Oda'dan temin edilebilen bu belge, Odaca onaylandıktan sonra vizesi yapılmak üzere gümrük müdürlüğüne ibraz edilir.
İhracatçı, bu belgeyi bağlı bulundukları odalardan (Türkiye ticaret, sanayi, deniz ticaret odaları ve ticaret borsaları) alırlar. Odalar tarafından tasdiklenmekte ve gümrük idarelerince vize edilmesi gerekmektedir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası beş nüsha olarak doldurulmaktadır. İlk nüshası meneviş renkli olup, asıl nüshadır. Diğer dört nüsha ise beyaz renklidir.
Bu belgenin temininde başvuru ve onay mercii ihracatçının bağlı bulunduğu odadır. İhracatçı, bağlı bulunduğu odadan aldığı beş nüsha EUR.1 Dolaşım Belgesini eksiksiz ve tam olarak doldurmalı ve bağlı bulunduğu odaya;
ekleyerek müracaat etmektedir.
Beyaz renkli nüshalardan biri tasdik işlemini yapan oda tarafından alıkonulur. EUR.1 Dolaşım Belgesi'nin gümrük idaresince vize edilmesinden sonra meneviş renkli asıl nüsha ihracatçıya verilir. Beyaz renkli nüshalardan biri gümrük idaresinde alıkonulmakta olup, diğer iki nüsha ilgili odaya gönderilir.
EUR.1 Dolaşım Sertifikası bazı durumlarda istisnai olarak ait oldukları ürünlerin ihracından sonrada düzenlenebilmektedir.
Bu belge menşe ispat belgesidir.
Armonize Sistem Nomanklatürü esas alınarak Türk Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde (T) kısaltması bulunan eşya tarım ürünü listesi kapsamına dahil ürünü göstermektedir. Bu eşyanın Avrupa Birliği ülkelerine ihracında EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmektedir.
Türkiye ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu (CECA) kuran anlaşmanın yetki alanına giren ve Türk Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde yanında (CECA) kısaltması yer alan eşyanın Avrupa Birliği ülkelerine ihracında EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmektedir.
Tedarikçi Beyanı (Suppliers' Declaration)
A.TR dolaşım belgesi ile birlikte kullanılan ve Türkiye ile Topluluk arasında ticarete konu Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu kapsamı eşyanın menşeini gösteren belgedir.
Türkiye ve Avrupa topluluğu arasında serbest dolaşımda bulunan ve Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sistemi'ne dahil ülkelerden biri menşeli eşyanın tercihli menşe statüsü tedarikçi beyanı ile kanıtlanmaktadır.
Türkiye'den topluluğa veya topluluktan Türkiye'ye sevk edilen Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sistemi'ne dahil ülkelerden biri menşeli eşyanın, aynı halde veya işlendikten sonra yine Pan-Avrupa Menşe Kümülasyonu Sistemine dahil ülkelerden birine ihraç edilmesi sırasında, tercihli muameleden yararlanabilmek amacıyla menşe ispat belgesi düzenlenmesi talebinde bulunulduğunda, menşei kanıtlayıcı belge olarak tedarikçi beyanı kullanılmaktadır.
Tedarikçi beyanı, söz konusu eşyanın ilgili tercihli menşe kurallarını sağladığını ve beyan sahibinin bu beyanı destekleyici her türlü kanıtı ibraz etmeye hazır olduğunu göstermektedir.
Türkiye ve Avrupa topluluğu arasında ticarete konu olacak eşyanın ihracatçısı, alıcının talebi üzerine, tedarik ettiği, işlediği veya ürettiği eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlamak üzere, ihracat sırasında veya sonrasında bir tedarikçi beyanı düzenlemekte ve alıcıya göndermektedir. Her tedarikçi, ticarete konu olan eşyasının tercihli menşe statüsünü beyan ederken, kendi tedarikçilerinden aldığı beyanlara dayanabilir. Bir tedarikçi beyanı, EUR.1 Dolaşım Sertifikası, fatura beyanı veya diğer menşe kanıtlayıcı belge ve bilgilere de dayandırılabilmektedir.
EUR-MED Dolaşım Sertifikası (EUR-MED Movement Certificate)
EUR-MED Dolaşım Sertifikası PAAMK (Pan Avrupa Akdeniz Kümülasyonu)'a taraf ülkelere ilgili ürünlerin ihracatında kullanılan menşe ispat belgesidir.
PAAMK Sistemi; AB-EFTA-Türkiye ve bazı Akdeniz ülkelerinin dahil olduğu bir çapraz kümülasyon sistemidir. PAAMK sistemine dahil tüm ülkelerin arasında serbest ticaret anlaşması, bu anlaşmaların hepsinde (ikili ticaret hariç) aynı menşe kurallarının uygulanması gerekmektedir. Sistemin işlemesi için PAAMK sistemine dahil en az 3 ülke arasında STA (Serbest Ticaret Anlaşması) tamamlanmalıdır.
Başvuru için dilekçe, Türkçe fatura, taahhütname ve ihraç edilecek eşya yabancı menşeli ise ihracatçı beyanı eklenmesi zorunludur. EUR.MED'e kayıtlı eşyanın yabancı menşeli olması halinde mutlaka "tedarikçi beyanı" eklenecektir.
Türkiye'de , ihraç konusu bir eşyanın üretiminde Akdeniz Ülkelerinin biri veya daha fazlasından STA kapsamında ithal edilmiş menşeli girdi kullanılıyorsa EUR-MED Dolaşım Belgesi kullanmak zorunludur.
Form A Belgesi Genelleştirimiş Tercihler Sistemi(GTS) çerçevesinde tercihli rejimden faydalanması talep edilen eşyanın GTS ülkesi menşeli olduğunun ispatı için kullanılan bir belgedir. Yani eşyanın tercihli menşe statüsünü gösterir.
GTS kapsamında tercihli ticaretten faydalanmak amacıyla düzenlenen Form A belgelerinin kabul edilebilmesi için GTS'den faydalanan ülkelerin Türkiye'ye, kendi ülkelerinde Form A Menşe Belgelerini düzenleme yetkisine sahip resmi idarelerin isim ve adreslerini, bu idarelerce kullanılan mühürlerin örnek baskılarını ve Form A Menşe Belgelerinin kontrolünden sorumlu ilgili resmi idarelerin isim ve adreslerini bildirmiş olmaları ve söz konusu ürünlerin menşeine ilişkin bilginin doğruluğunun veya belgenin geçerliliğinin kontrolü için Türkiye gümrük idarelerine gerekli yardımı sağlamayı taahhüt etmeleri gerekmektedir. Tüm bu prosedürler tamamlanmadan belgenin kabulü ve tercihli rejim uygulanması mümkün değildir.
FORM.A MENŞE ŞAHADETNAMESİNİN DÜZENLENECEĞİ ÜLKELER
FORM.A Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi (GTS) çerçevesinde ülkemize sağladıkları tavizli gümrük oranlarına konu mallar için söz konusu ülkelere yapılacak ihracatta aranacaktır. ABD ile Avustralya GTS uygulamakla birlikte Form.A Menşe Şahadetnamesi düzenlenmesi zorunlu değildir. Kanada ve Yeni Zelanda sistemden yararlanabilmesi için Form A talep etmekle birlikte, resmi tasdik istememektedir. Form.A Menşe Şahadetnamesinin ihracatçı tarafından doldurulması yeterlidir. Japonya, Rusya Federasyonu ve Ukrayna ise "Resmi Tasdik" istemekte olup, söz konusu resmi tasdik işlemi Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğince yetkilendirilen odalardan herhangi birinde yaptırılabilir.
Uluslararası Orijin ve Bitki Sağlık Sertifikası (Phytosanitary Certificate)
Bitki ve bitkisel ürün ihracatçısının, ihraç edeceği ürünlerde hastalık ve zararlı maddelerden arınmış olduğunu gösteren "Bitki Sağlık Sertifikası” adlı belgeyi temin etmesi gerekmektedir.
Söz konusu belge, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Tarım İl Müdürlükleri Bitki Koruma Şubeleri'nden temin edilmektedir.
Bu uygulamanın uluslararası geçerliliği olması nedeniyle Bitki Sağlık Sertifikası önemli bir belgedir. Bu belgenin ihracat sırasında gümrük idarelerine ibrazı zorunludur.
Bitki Sağlık Sertifikasını Temin Etmek İçin İzlenecek Prosedür;
Hayvan İhracına İlişkin Sağlık Raporu (Health Certificate For Animal Export)
İhracatçıların canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz ürünleri ihracatında, bu ürünlerin insan ve hayvanlara geçebilen hastalıklardan temiz olduğunu gösterir "Sağlık Sertifikaları”nı temin etmeleri gerekmektedir.
Canlı hayvan, hayvansal maddeler ve deniz ürünleri ihracatında yedi ayrı sağlık sertifikası bulunmakta olup, her biri için de yetkili kurum Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Tarım İl Müdürlükleri'dir. İhracatçı, bir dilekçe, teknik yardım ücretinin yatırıldığına dair makbuz ve yurtiçi sevk raporu ile Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü'ne bağlı ihracatla yetkili Tarım İl Müdürlükleri'ne müracaat etmesiyle işlemi başlatmaktadır.
Kontrol Belgesi (Conformity Certificate)
Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliği ekinde yer alan tarım ürünleri, ihracatta zorunlu kalite denetimine tabidir. Bu uygulamanın amacı, geleneksel tarım ürünlerimizin dış ülkelerdeki itibarını muhafaza etmek ve istikrarlı pazarlar yaratmaktır.
Sözkonusu maddelerin ihracatında, ihracatçı firmalar, Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüklerine bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığına müracaat etmektedirler. Yapılan kontroller sonucunda, mal, standardına uygun bulunduğu takdirde, gümrüklere ibraz edilmek üzere, Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlığı tarafından, ihracatçıya "Kontrol Belgesi" verilmektedir.
Taze meyve ve sebze ihracatı yapan firmalarımız, Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlerince düzenlenen Kontrol Belgelerini Avrupa Birliği üyesi ülkelerin gümrüklerine ibraz ettikleri takdirde, belge kapsamı taze meyve ve sebze ihracat partilerinin Avrupa Birliği ülkelerine denetlenmeden girmesini sağlayabilmektedirler.
Yurt dışında iş yapan müteahhitler işçilerinin ihtiyacı olan zorunlu standart kapsamı malların ihracı kontrollerden muaf tutulmaktadır. Ayrıca, hariçte işleme yoluyla yapılacak ihracat ile Bedelsiz İhracat Tebliği kapsamında yapılan ihracatta da Kontrol Belgesi aranmamaktadır.
Çekirdeksiz Kuru Üzüm Analiz Belgesi
Kanada, ABD ve Avustralya'ya çekirdeksiz kuru üzüm ihraç edecek firmaların İzmir Hıfzıssıhha Enstitüsü, İzmir Tarım İl Müdürlüğü ile Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik Araştırma ve Uygulama Merkezi Laboratuvarı'nın (ARGEFAR) birinden kurşun kalıntısı ve pestisite yönelik analiz raporu alma zorunluluğu bulunmakta olup, numune alınması işlemleri Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüklerine bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Grup Başkanlıklarınca yapılmaktadır.
Doğal Arı Balı Analiz Belgesi, bal ihracat ve ithalat aşamalarında gümrüklerde aranılan zorunlu belgeler arasında olup, uygulamanın amacı sahte ve tağşişli balların ihraç ve ithal edilmesinin engellenmesidir. Numune alınması işlemleri Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüklerine bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenleri Grup Başkanlıklarınca yapılmaktadır.
Doğa Mantarı İhracatında Hazırlanan Annex II Sertifikası
Avrupa Birliği ülkelerince, ihracatçı firmalarımızdan özellikle yaş doğa mantarı için radyasyon belgesi istenmektedir. Söz konusu belgelerin ithalatçı ülkelerce talep edilmesi halinde, ihracatçı firmalar, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nun, Ankara Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi veya Çekmece Nükleer Araştırma ve Eğitim Merkezi'ne başvurarak temin etmektedirler.
Et Süt ve Kuru Meyveler Dışında Gıda ve Gıda Ambalaj Maddelerinin İhracatında Gıda Güvenliği/Sağlık Sertifikası (Food Safety/Health Certificate)
Et, süt ve kuru meyveler dışında gıda ve gıda katkı maddeleri ile gıda ambalaj materyallerinin ihracatında sertifika düzenlenmesi ve onaylanması amacıyla yapılacak kontrollerdir. Onay işlemleri, Tarım İl Müdürlükleri tarafından yapılmaktadır.
Sertifika işlemleri için gerekli belgeler bir asıl bir suret olmak üzere 2 takım olarak hazırlanacaktır. Bu sayı ihracatçı talebi üzerine artırılabilir. İhracat kontrolü, alıcı ülke talepleri doğrultusunda ihracatçının veya temsilcisinin sertifikada yer alacak bilgi ve belgeleri içeren formu doldurarak ürünün denetlenmesini isteyen bir beyanname vermesi üzerine en seri şekilde üretim yeri, depo veya antrepodan ihracatçı veya temsilcisinin de hazır bulunması suretiyle yapılmaktadır.
Ticari Kalite Denetim Yeterlilik Belgesi, Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüklerine bağlı Dış Ticarette Standardizasyon Denetmenlerince tarım ürünleri ihracatında parti bazında yapılan denetimlerden muafiyet getirilerek bürokrasinin azaltılması amaçlanmaktadır. Ayrıca ihracatçılarımızın oto kontrole yöneltilmesi suretiyle kalite bilincinin yaygınlaştırılması düşünülmektedir.
Belge almak isteyen firmanın başvurusu üretim tesisinin bulunduğu ilin bağlı olduğu Dış Ticaret Müsteşarlığı Bölge Müdürlüğüne yapılmaktadır.
Belge sahibi imalatçı-ihracatçıların veya bu imalatçı-ihracatçılardan ihraç kaydıyla mal temin eden ihracatçıların yapacakları ihracatta imalatçı-ihracatçıların sorumlu denetçilerince düzenlenen Denetim Beyanı ve Belgesi'nin gümrük idarelerine ibraz edilmesi halinde Kontrol Belgesi aranmamaktadır.
Tarım ürünleri ihracatında gümrüğe sunulması gereken belgelerden biri de Borsa Tescil Beyannamesi'dir.
1. Nüsha (beyaz): Borsada kalır.
2. Nüsha (yeşil): İhraç faturasına iliştirilerek ilgili gümrüğe ibraz edilir.
3. Nüsha (sarı): İhracatçıda kalır.
Borsa Tescil Beyannamesinin Alınabilmesi İçin Gerekli Belgeler
Gerekli belgelerin eksiksiz ibrazı halinde Borsa Tescil Beyannamesi talebi takiben verilmektedir.
İşlenmiş Tarım Ürünleri Beyan Formu/Analiz Sonuç Raporu
İşlenmiş tarım ürünlerinin serbest dolaşıma sokulması halinde, bu ürünlerdeki tarım paylarını belirten ve kimyager tarafından onaylanmış belgedir.
Nesli tehlike altında olan Yabani hayvan ve Bitki türlerinin ihracatında CITES belgesinin gümrük beyannamelerinin tescili aşamasında beyannamelere eklenmesi gerekir.
Çiçek soğanlarının, üretim alanlarında, dikim, vejetasyon, hasat ve ihracat aşamalarında kontrolleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığını tarım il müdürlüğü tarafından yapılır ve elde edilen çiçek soğanlarının büyütme veya üretme olduğunu belirten onaylı "Hasat Belgesi" verilir.
Devlet ormanlarından elde edilecek doğal çiçek soğanlarına ihracat izni verilebilmesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığını tarım il müdürlüğü'nden Menşei Belgesi alınması gerekmektedir.
Orman ürünlerinin ihracı için istihsal yerinden, tekele tabi eşyada ise bu idarece tanzim olunarak verilen belgelerdir.
Helal Belgesi (Helal Certificate)
İslam ülkelerinin et ithalatında talep ettikleri, hayvan kesimlerin islami kurallara uygun olduğunu ispatlayan belgedir.
Milli Savunma Bakanlığı tarafından verilen, "Endüstriyel Kalite Güvence Seviye Belgesi”ni ifade eder.
Sağlık Bakanlığı tarafından ilaç sanayicilerine verilen ve üretimin her aşamasında gerekli kalite kontrolünün yapıldığını gösteren "İyi İmalat Uygulamaları Belgesi”dir.
6948 sayılı Sanayi Sicil Kanununun 1. maddesi kapsamında değerlendirilen sanayi işletmelerine ve devamlı ve seri halinde tamirat yapan işletmeler ile elektrik veya diğer enerji üreten santraller, gemi inşaatı gibi büyük inşaat yerlerine verilen bir belgedir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından münhasıran otomotiv imalatçılarına verilen ve prototip araç, sistem, aksam veya ayrı teknik üniteye ait tipin, ilgili mevzuata uygunluğunu gösteren belgedir.
Spesifikasyon Belgesi (Certificate of Specification)
Malların uluslararası standartlarının ayırımını yapan ve imalatçı firmanın TS veya ISO Belgesine bağlı olarak düzenlediği belgedir.
Nükleer ve Nükleer Çift Kullanımlı Eşyaların İhracatında İzne Esas Olacak Belge
Nükleer silahların yayılmasının önlenmesi amacıyla nükleer madde, nükleer alanda kullanılan malzeme, ekipman ve ilgili teknoloji ile nükleer çift kullanımlı malzeme, ekipman ve ilgili teknolojinin ihracatında "İzne Esas Olacak Belge”dir.
Radyasyon Analiz Belgesi / Sarı Belgesi (Radiation Certificate)
Türkiye Atom Enerjisi Kurumu tarafından ihracatçı firmaların talebi üzerine düzenlenen Radyasyondan Ari Belgesi (Sarı Belgesi) ve/veya Radyasyon Analiz Belgesi ülkemizde zorunlu uygulamada değildir. Ancak, Avrupa Birliği'nin 737/90 sayılı mevzuatı çerçevesinde, ihracat yapılan ülkenin mevzuatı nedeniyle (talep etmesi halinde) Radyasyondan Ari Belgesi (Sarı Belgesi) ve/veya Radyasyon Analiz Belgesi ihracatçı firmalarımızca Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nun ilgili birimlerinden ithalatçı ülke makamlarına sunulmak üzere temin edilmektedir.
Boykot/Kara Liste Sertifikası (Boycot/Black List Certificate)
Birbiri ile savaş halinde bulunan veya siyasi ilişkileri kesilmiş ya da zedelenmiş ülkeler, birbirlerini kara listeye aldıklarından dış ticaret ilişkilerinde ticaret partnerlerinin kendi kara listeleri ile hiçbir ilgisi olmadığının beyan ve onaylanmasını istemektedir.
Bu tür belgeler, malın belirli bir ülke menşeli olmadığını, ticari tarafların kara liste, boykot kapsamında olmadıklarını, ihracatçının boykot kapsamı bir ülke ile ticari ilişkisi bulunmadığını, malın boykot kapsamı (ismi verilen) bir ülkenin karasularında, hava sahasından geçemeyeceğini, taşıma aracının o ülkenin bandırasını taşımadığını, gemi kaptanının o ülkenin uyruğunda olmadığını ve buna benzer hususları beyan etmektedir.
Analiz Belgesi (Certificate of Analysis)
İthalatçı veya kamu kuruluşlarının ithal edilecek malın niteliğinin veya saflığının bilirkişi tarafından belirlenmesini gerekli görmeleri durumunda, mala ait numunenin bağımsız kurum ve kuruluşlar tarafından yapılan analiz sonucunu gösteren belge.
Laminat parke bileşenlerinde sağlığa zarar verecek madde olmadığını, olsa bile bu miktarın uluslararası standarda uygun olduğunu, sağlık için bir problem teşkil etmediğini gösteren belgedir.
Analiz Raporu Gerektiren Ürünler - Ekspertiz Raporu (Expertise Report)
İhraç veya ithal mallarının fiyat, miktar, kalite, bileşim katkı oranı, ticari teamül gibi hususlarında gümrük idarelerince tereddüde düşülen durumlarda, analiz belgesi hazırlanması gerekmektedir.
Gümrük Kanunu ve buna bağlı diğer mevzuatlarda hangi kurum ve kuruluşların vereceği ekspertiz raporuna itibar edileceği belirtilmiştir. Ekspertiz raporları ticaret ve sanayi odaları tarafından verilmektedir.
Eski Eserler Mevzuatı uyarınca, eski eser niteliği taşıyan malların ihracı yasaktır.
Ülkemizden ihraç edilen el halılarının eski eser niteliğinde olup olmadığını belirlemek için ilgili mal, ihracatçının bağlı bulunduğu oda tarafından ekspertiz işlemine tabi tutulmaktadır. Bu işleme başlamak için bir dilekçe ile ticaret ve/veya sanayi odasına başvurulmaktadır. Oda tarafından ekspertize tabi tutulan halıların eski olduğunun saptanması halinde, Türk İslam Eserleri Müzesi'nce ikinci bir ekspertiz işleminden geçirilir.
Halıların eski eser olmadığını gösteren rapora istinaden oda tarafından ilk raporda yer alan hususlar da belirtilerek gümrük idarelerine ibraz edilmek üzere rapor sureti ihracatçıya verilmektedir.
Hediyelik Eşya İhracatında Ekspertiz Raporu
Ülkemizden ihraç edilen bakırdan ve pirinçten mamul hediyelik eşyaların ihracı, Eski Eserler Kanunu gereğince ilgili müze eksperlerince ekspertize tabi tutulmakta ve bunun sonucuna göre düzenlenen rapora göre gümrük idarelerince ihracına izin verilmektedir. Bu tür bir malı ihraç edecek kişilerin, bağlı bulunduğu odaya bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir.
Lületaşı İhracatında Ekspertiz Raporu
Ham lületaşının yurtdışına gönderilmesini önlemek amacıyla, ihraç edilecek lületaşı mamulleri ekspertize tabi tutulmaktadır. Ekspertiz işlemi için ihracatçı, bağlı bulunduğu odaya fatura ve ilgili form ile başvurmaktadır. Ekspertiz komitesi nezaretinde lületaşı mamulleri, ileri derecede işlem görmüş olması ve "Türk Elişi Sanatının" estetiğinden yoksun bulunmaması gibi hususlar dikkate alınarak incelenmektedir. İncelendikten sonra ambalajlanan mamuller, bölge ticaret ve sanayi müdürlüğü ve oda tarafından mühürlenerek, gümrük idarelerine teslim edilmek üzere tanzim edilen bir rapor ile birlikte ihracatçıya verilmektedir. Bu belgeleri bizzat ihracatçılar düzenleyip onaylayacakları gibi alıcının ismini vereceği bir merci tarafından da düzenlenebilir. Günümüzdeki en tipik örnekler İsrail karşısında Arap ülkelerinin tutumundan kaynaklanmaktadır.
ATA karneleri uluslararası Geçici İthalat Sözleşmesi (kısaca İstanbul Sözleşmesi) ve Ekleri kapsamında, taraf ülkeler arasında, başka herhangi bir belgeye gerek duyulmaksızın, eşyanın geçici olarak ithalat ve ihracatını sağlayan gümrük belgeleridir. Bir başka ifade ile milletlerarası ticari ve kültürel faaliyetlerin artırılması için eşyaların geçici olarak vergiden muaf ithal edilmesi amacıyla düzenlenen karnedir.
ATA karnesi ile gelen tüm eşya için ithalat işlemi sırasında, ne gümrüklerce ne de ithalatçı tarafından başka bir işlem yapılması gerekmemektedir. Gelen eşyanın gerek ithalatında, gerekse yeniden ihracında gümrüklerden geçiş süresinin kısaltılması sağlanmaktadır. ATA karnesi kullanmak isteyen kişi veya kuruluşların, yurtdışına götürülecek eşyanın çeki listesini eklediği dilekçesi ile birlikte, karne dağıtımı konusunda yetkili odalara müracaat etmeleri gerekmektedir. ATA karnesi kullanmak isteyen kişi veya kuruluşların, taşınacak eşya için gereken teminatı odaya vermesi durumunda ATA karnesini alabilmektedir.
ATA karnesinin geçerlilik süresi bir yıldır. ATA karnesi hamillerine, ATA karnesinin geçerlilik süresi içinde olmak kaydıyla bir ATA karnesi ile birden fazla akit taraf ülkesine birden fazla geçici ithalat yapma olanağı sunar.
Ata Sözleşmesine Üye Ülkeler Listesi
1. Almanya
2. Amerika Birleşik Devletleri
3. Andorra
4. Arnavutluk
5. Avusturalya
6. Avusturya
7. Belçika/Lüksemburg
8. Beyaz Rusya
9. Birleşik Arap Emirlikleri
10. Bosna Hersek
11. Bulgaristan
12. Cebelitarık
13. Cezayir
14. Çek Cumhuriyeti
15. Çin
16. Danimarka
17. Estonya
18. Fas
19. Fransa
20. Finlandiya
21. Fildişi Sahili
22. Güney Afrika Cumhuriyeti
23. Hırvatistan
24. Hindistan
25. Hollanda
26. Hong Kong
27. İngiltere
28. İspanya
29. İsrail
30. İsveç
31. İsviçre
32. İran
33. İrlanda
34. İtalya
35. İzlanda
36. Japonya
37. Kanada
38. Karadağ
39. Kıbrıs
40. Kore
41. Letonya
42. Litvanya
43. Makao
44.Macaristan
45. Lübnan
46.Makedonya
47. Meksika
48. Malezya
49. Malta
50. Mauritius
51. Moğolistan
52. Moldova
53. Norveç
54. Pakistan
55. Polony
56. Portekiz
57. Romanya
58. Rusya Federasyonu
59. Senegal
60. Sırbistan
61. Singapur
62. Slovak Cumhuriyeti
63. Slovenya
64. Sri Lanka
65. Şili
66. Tayland
67. Tayvan
68. Tunus
69. Türkiye
70. Ukrayna
71. Yeni Zelanda
72. Yunanistan
Yetkili Odalar
Adana Tic.Od.
Antalya Tic. ve San. Od.
Kayseri San. Od.
İzmir Tic.Od.
Ankara Tic. Od.
Bursa Tic.ve San. Od.
Mersin Tic. ve San. Od.
Trabzon Tic. ve San. Od.
Ankara San.Od.
Gaziantep Tic. Od.
İstanbul Tic. Od.
Gözetim Belgesi (Inspection Certificate)
Gönderilen malın ithalatçının siparişine uygun olup olmadığını araştıran bir gözetim şirketinin hazırlamış olduğu bir belgedir. Bir başka ifade ile ticarete konu olan bir malın alıcıya tesliminin satış sözleşmesinde öngörülen miktar, kalite, ambalajlama, etiketleme, yükleme, taşıma, teslim zamanı gibi koşullara uygun olarak gerçekleştirildiğinin bir "Gözetim Şirketi” aracılığı ile alıcı ve satıcı tarafından tespit ettirilmesi olup, düzenlenen belgeye "Gözetim Belgesi” denir.
Koşer Sertifikası (Kosher Certificate)
Ürünlerinin Musevi kurallarına göre hazırlandığını göstermekte olup; kalite, hijyen ve güveni simgelemektedir. İsrail'e ihraç edilecek gıda ürünlerinde Musevi dinine uygunluğu belgeleyen "koşer sertifikaları” aranmaktadır.
Bu sertifika Musevi dini mensuplarının yoğun olarak yaşadıkları ülkelere ihracatta da önemli bir unsur olarak görülmektedir. Ürünlerin yöneldiği İsrail pazarlarındaki dindarlık durumuna göre kurallar katılaşabilmektedir. Bazı ürünler için ülkemizdeki Hahambaşılıkça verilen sertifika yeterli olmakla birlikte, dinen kritik konumda olan (özellikle et-süt ve mamulleri) ürünlere İsrail'deki din otoritelerinin yerinde çalışma yaparak caizlik kazandırması gerekmektedir.
Gıda ürünlerinin dışında, Koşer Sertifikası şartının, yaygın olmamakla birlikte, bazı temizlik-hijyen ürünlerinde, tekstil ürünlerinde ve elektrikli ev aletlerinde de arandığı durumlara rastlanmaktadır.
FSC (Forest Stewardship Council - Orman Koruma Konseyi) Sertifikası
Kereste ve kerestenin kullanıldıgı mobilyaların uluslararası ticareti üzerinde çok fazla durulmakta olup; bu ürünlerin ithalatında yasal bir engel yoktur. Ancak tüketicilerin yok olmakta olan orman alanlarından getirilen ağaçlardan yapılmış ürünleri almamaları yönünde yönlendirme vardır. Sertifikalı kereste kullanımı yaygınlaşmaktadır. Bu sertifika ise "Forest Stewardship Council (FSC)” tarafından verilmektedir. Sertifikalı üretimde üretim her aşamada denetlenmekte, ormandan ağacın kesilmesinden (nereden ve nasıl sağlandığı gibi) nihai ürüne (üretimde çevreyi kirletici artıkların nasıl işleme tabi tutulduğu gibi) kadar bütün üretim aşamaları izlenmektedir.
Ham elmas sevkiyatında her yüklemenin Kimberley Süreci Sertifika Sisteminin gereklerine uygun olarak yapıldığını tevsik eden, Kimberley Sürecine ait belgelerde belirtilen asgari standartları taşıyan, belirli bir şekli olan ve elmasın menşeini, özellikleri ile ithalat ve ihracatçısını gösteren onaylı belgedir. Ham elmas ihracatı, İstanbul Altın Borsası'nın Kimberley Süreci Sertifika Sistemine uygun olarak düzenlediği sertifikayı müteakip hazırlayacağı uygunluk yazısına istinaden gümrük idareleri nezdinde gerçekleştirilir.
Sigorta Belgeleri (Insurance Documents)
Sigorta belgeleri, sigortayı yapan sigorta şirketi veya sigorta komisyoncusu tarafından düzenlenip sigortayı yaptıran kişiye (ihracatçıya veya ithalatçıya) verilen belgelerdir.
Sigorta Sertifikası (Insurance Certificate)
Bir defadan fazla yüklemesi olan firmaların kesin sigorta öncesi hazırladıkları belgedir.
Sigorta Poliçesi (Insurance Policy)
Sigorta poliçesi, sigorta akdinin belgesidir ve sigortacı tarafından imzalanıp, sigorta ettirene verilen ve her iki tarafın hak ve borçlarını gösteren bir vesikadır. Malların sevki esnasında kaybolması veya tahribi risklerini teminat altına almaktadır.
Konşimento, Taşıma Belgeleri (Bill of Lading, Transport Documents)
Konşimento emtiayı temsil eden kıymetli evraktır. Malların sevkini yapan nakliyat firması tarafından düzenlenir. Sevki tevsik eden en önemli belgedir. Tren, uçak veya gemi ile yapılan taşımacılıkta kullanılan bir taşıma belgesi olup, malların ihracatçının ülkesindeki belli bir yerden alınıp ithalatçıya teslimini taahhüt eden, buna istinaden taşıtan ile taşıyan arasında düzenlenen bir taşıma sözleşmesidir, malların teslim alınmasını gösterir bir teslim makbuzudur
Deniz ve nehir taşımacılığında kullanılan konşimentolar kıymetli evrak sayılıp ciro edilebilir. Diğer konşimentolar ise ciro edilemez.
Yükleme konşimentosu, tesellüm konşimentosu, üst üste taşıma konşimentosu, klozlu konşimento, sevkıyatçı konşimentosu, konteynır konşimentosudur.
Uluslararası ticarette özel durumlar dışında sıklıkla kullanılan yükleme konşimentosudur. Ayrıca, konşimentolarda yazılı malların kısım kısım çekilebilmelerini sağlamak üzere hazırlanan teslim emirleri vardır ki, bunlara da "ordino” adı verilmektedir.
Konşimentoda Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
Zorunlu olmasa da konşimentoda bulunması önemli olabilecek unsurlar ise şunlardır;
Konşimento genelde deniz taşımacılığında kullanılmaktadır. Hava taşımacılığında ise aynı anlamda ve benzer bilgileri içeren konşimentolar kullanılmakta olup, kara taşımacılığında ise "Yük Senedi" kullanılmaktadır.
Taşıtanın isteği üzerine taşıyıcı veya gemi acentası tarafından düzenlenip taşıtana verilen, malın yüklendiğini ve belirlenen şekilde taşınıp varış yerinde alıcısına teslim edileceğini taahhüt eden belgedir. Bu konşimentonun en önemli özelliği kıymetli evrak niteliğidir.
Bu konşimento bir makbuzdur. Kıymetli evrak niteliği taşımaz. Ciro edilerek mülkiyeti devir edilemez. ithalatçı adına düzenlenir. (Nama yazılı konşimento niteliğindedir.)
Havayolu taşımacılığında, göndericinin düzenlediği ve taşınan malla ilgili bilgileri (gönderenin ismi, adresi, malların menşei, teslim yeri, paket adedi, ağırlığı, miktarı, navlun ücreti ve değeri) içeren belge.
Malların demiryolu ile taşınacağını gösteren, gönderen ile taşıyıcı demiryolu idaresi arasında yapılan taşıma sözleşmesini ifade eder. Hamule senedi "nama" düzenlenir, emre yazılı hamule senetleri düzenlenemez.
Kamyon konşimentosu (Truck Bill of Lading) da denilen bu belge, kamyon veya tır ile yapılan uluslararası taşımacılıkta, CMR [Convention Merchandises Routier (Ticari Mallar Güzergah Anlaşması)] gereğince düzenlenen bir taşıma belgesidir.
Demiryolu ve çoğunlukla karayolu ile taşımacılıkta kullanılan bu belge, taşıma komisyoncuları tarafından belli bir ücret karşılığında kendi adlarına ve başkaları hesabına mal taşıyan nakliye firmaları tarafından düzenlenen belgedir.
Bu belgeler bir nev'i nakliyeci makbuzudur. Ancak bu belgeler, FİATA [(International Federation of Freight Forwarders Association) Uluslararası Taşıma Acenteleri Birlikleri Federasyonu] tarafından, kendisine üye olan taşıma acenteleri için standart hale getirilmiş ve sadece karayolu taşımacılığında kullanılan belgelerdir.
İthalatçıya posta ile gönderilecek malın bulunduğu kolinin doğrudan ithalatçı veya ithalatçının bankasına sevk edilmek üzere posta idaresine verilmesi karşılığında alınan posta makbuzuna denir.
Bakanlar Kurulunun 16.1.1985 tarihli, 85/8993 sayılı Kararı ile 12 Mayıs 1985 tarihinden geçerli olmak üzere onaylanan 1975 tarihli "TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi" teknik eklerinde yer alan uluslararası kuruluş (halen Uluslararası Karayolu Taşımacıları Birliği IRU) tarafından basılarak üye ülkelerin Kefil Kuruluşları aracılığıyla taşıyıcıların kullanımına sunulan, TIR Sistemi altında eşya taşımaya yarayan bir belgedir.
İhracatçının, ihracat beyannamesi, gümrük beyannamesi ve konşimentoda beyan ettiği malların net ve brüt ağırlıkları ile hacimlerine ilişkin dökümünü, hangi taşıta ne kadar mal yüklendiğini, her paketin ne kadar ağırlık içerdiğini gösteren belgedir. Diğer bir ifade ile bu belge, ihraç için sevk edilen malların brüt ve/veya net ağırlığının ihracatçı veya tarafsız bir üçüncü şahıs/kuruluş tarafından beyan edildiği ayrı bir belgedir. Kamyon veya vagon ile yapılan taşımada otomatik tartı cihazlarından çıkan "kantar fişleri" de çeki listesi yerine geçer. Ancak burada, ödeme şekli olarak akreditif tercih edilmiş ise, kantar fişlerinin kabul edileceğinin akreditif mektubunda ithalatçı tarafından açıkça belirtilmiş olması gerekmektedir. Bu vesaik, malların taşıma sırasında hasar görmesi halinde önem arz eder. Sigortalı malların hangi ölçüde hasar gördüğü, ziyanın ne miktarda tanzim edileceği Sigorta Şirketi tarafından çeki listesi esas alınarak belirlenmektedir.
Paketler içindeki malların cinsini ve adedini belirtmek için satıcı tarafından düzenlenmektedir. Diğer bir ifade ile kolinin içinde bulunan ambalaj ve mal muhteviyatını belirten listelerdir. Yabancı gümrüklerde malın gümrük makamları tarafından örnekleme yöntemi ile kontrol edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca yabancı alıcılar ihracatçı tarafından kendilerine gönderilecek ambalaj listesine göre malları çeşitli perakende veya toptan satış yerlerine gönderebilmektedir. Ambalaj listeleri alıcının kendi iç dağıtımında bu açıdan yardımcı olmaktadır. Dökme olmayan ve koliler ile sevk edilen malların her koli içindeki miktar ve ölçüler ile koli sayısını ambalajlar açılmadan gösteren belgedir. Böylece koli listesi gümrük işlemleri sırasında gümrük idaresine ve taşımacı firmaya sayım, yükleme ve taşıma açısından kolaylık sağlamaktadır. Koli listesi paket, kutu, sandık ve balyalar içindeki malların hangi cinsten, hangi ölçü ve renkte olduğunu gösterdiği için, ithalatçı kolileri açmadan dağıtımını yapma olanağını bulmaktadır.
KAYNAK : http://www.tim.org.tr/tr/ihracat-ihracat-rehberi-gerekli-belgeler.html
6/6/2006 tarih ve 26190 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan İhracat Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (e) bendine göre, ihraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan, vergi numarasına sahip gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan ortaklıklar ihracatçı olarak tanımlanmıştır.
1)- AVRUPA BİRLİĞİ (AB):
AB, Dünya'nın en ileri entegrasyon düzeyine sahip Blok'u olup oluşum tarihi itibarıyla mevcut ekonomik blokların ilklerindendir.
Halihazırda, AB'ne tam üye durumunda olan 27 ülke bulunmaktadır. Bunlar Almanya, Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Kıbrıs, Hollanda, İngiltere, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya, Yunanistan, Bulgaristan, Romanya'dır.
Başlangıçta AB, kurulduğu yıllardaki adıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET), öncelikle Almanya, Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Fransa ve İtalya olmak üzere 6 ülkeden kurulmuştur. Daha sonra, 1973 yılında Danimarka, İrlanda ve İngiltere, 1981 yılında Yunanistan, 1986 yılında İspanya ve Portekiz ve 1995 yılında Finlandiya, İsveç ve Avusturya Topluluğa katılmışlardır.
Bugünkü AB'nin temelleri, 18 Nisan 1951 yılında yukarıda adı geçen altı kurucu ülke arasında imzalanan Paris Anlaşması ile atılmıştır. Paris Anlaşması, bugünkü AB'nin başlangıcını teşkil eden Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nu (AKÇT) kuran anlaşmadır.
AKÇT'ni kuran 6 ülke, sınırlı bir alanda başladıkları bütünleşme çabalarını siyasi boyuta taşıyabilmek girişimlerini sürdürmüşler, ancak siyasi bütünleşme için öncelikle ekonomik yönden bütünleşmenin gerekliliği ortaya çıkınca, 25 Mart 1957'de imzalanan Roma Anlaşması ile EURATOM ve AET kurulmuştur.
EURATOM Anlaşması'nın amacı, atom enerjisinin barışçı amaçlar içinde kullanılmasının sağlanmasıdır.
AET'nin kurucu anlaşması olan Roma Anlaşması bugünkü AB'nin temel anlaşması niteliğindedir ve bu Anlaşma'da temel hedefler ve hedeflere ulaşılabilmesi için kullanılacak araçlar aşağıdaki gibi belirlenmiştir:
Topluluğun temel hedef ve görevleri;
Topluluk, söz konusu hedeflere ulaşabilmek ve entegrasyon ilişkilerini daha ileri safhalara götürebilmek amacıyla, AET Kurucu Anlaşması'nda (Roma Anlaşması) bazı değişikliklere gitmek zorunda kalmıştır.
1) Tek Avrupa Senedi ile yapılan değişiklikler: Roma Anlaşması, 1 temmuz 1987 tarihli Tek Avrupa Senedi (TAS) ile önemli değişikliklere uğramıştır. TAS ile “Tek Pazar” kurulmuştur. Yapılan değişiklikler de Avrupa Parlementosu'nun yetkilerinin artırılması ve Tek Pazar'ın gerçekleştirilmesinin önündeki engellerin kaldırılmasıyla ilgilidir. TAS ile Oratak Pazar hedefi yeniden tanımlanmış ve Topluluğun daha ilere ekonomik entegrasyon ile siyasi ve sosyal bütünleşme alanlarında Topluluk politikaları oluşturulması öngörülmüştür. TAS'dan sonra AET (Avrupa Ekonomik Topluluğu), AT'na (Avrupa Topluluğu) dönüşmüştür.
2) Maastricht Anlaşması (Avrupa Birliği Anlaşması) ile yapılan değişiklikler: 7 Kasım 1993 tarihinde yürürlüğe giren Maastricht Anlaşması ile biri siyasi birlik diğeri ekonomik birliğe ilişkin olmak üzere iki başlık altında ele alınabilecek yeni düzenlemeler ile Roma Anlaşması'na önemli değişiklikler getirilmiştir.
Siyasi birlikle ilgili olarak, Birlik üyelerinin ortak dış politika ve savunma politikaları hususunda ortak faaliyetlerini sürdürebilecekleri ve çoğunluk kararı ile bunları uygulamaya koyabilecekleri kararı alınmıştır. Siyasi birlik alanında diğer bir değişiklik Avrupa Parlementosu'nun yetkililerinin artırılmasıdır. Bazı alanlarda Avrupa Parlamentosu'na veto yetkisi verilmiştir.
Maastricht Anlaşması ile, ekonomik ve parasal birliğe geçiş için üç aşama belirlenmiştir. Birinci aşamada, üye ülkelerin tümü Avrupa Para Sistemi (APS) kur mekanizmasına dahil olacaktır. İlk aşama, 1 Temmuz 1990-31 Aralık 1993 tarihleri arası olarak belirlenmiştir. 1.1.1994 tarihinde başlayan ikinci aşamada bir Avrupa Para Enstitüsü kurulması ve parasal birliğin tamamlanması ile birlikte bu kurumun Avrupa Merkez Bankası'na dönüşerek özerk bir şekilde Topluluk para politikasını yönlendirmesi öngörülmektedir. En erken 1 Ocak 1997, en geç 1 Ocak 1999'da geçilmesi öngörülen üçüncü aşama Tek Para'ya geçiş aşamasıdır.
Maastricht Anlaşması ile Avrupa Topluluğu (AT), Avrupa Birliği(AB)'ne dönüşmüştür.
3)- Amsterdam Anlaşması ile yapılan değişiklikler:
Haziran 1997'de kabuledilen Amsterdam Anlaşması ile de aşağıdaki değişiklikler yapılmıştır:
Bir hürriyet, güvenlik ve adalet alanının yaratılması: Özgürlük, demokrasi ve hukukun üstünlüğü Antlaşmalara eklenmiş, ayrımcılık yapmama hususunda taahhütler verilmiş, beş yıllık bir süre içinde kişilerin serbest dolaşımının sağlanması kararlaştırılmış, Schengen Anlaşması Topluluk mevzuatına dahil edilmiş, adalet ve içişlerinde işbirliği güçlendirilmiştir.
Birlik ve vatandaş kavramları: Anlaşma'ya istihdam bölümü eklenmiş, Sosyal Protokol Topluluk mevzuatının bir parçası haline getirilmiş, çevre konusu AB'nin amaçları arasına dahil edilmiş, kamu sağlığı ve tüketicinin korunması alanındaki hükümler güçlendirilmiş, taklit mal ticareti ile mücadelede işbirliği güçlendirilmiş, AB kurumlarının çalışmasında şeffalık ilkesi kabuledilmiştir.
Etkin ve uyumlu bir dış politika alanında işbirliği benimsenmiştir.
Yasama prosedürü basitleştirilmiş, ortak karar alma yönteminin uygulama alanı genişletilerek Avrupa Parlamentosu'nun yetkileri artırılmıştır.
2 ) -AVRUPA SERBEST TİCARET BİRLİĞİ (EFTA):
EFTA(European Free Trade Area)) İngiltere, Avusturya, İsveç, Danimarka, İsviçre, Norveç ve Portekiz arasında 4 Ocak 1960 tarihinde imzalanıp 3 Mayıs 1960 tarihinde yürürlüğe giren Stockholm Anlaşma'sı ile oluşturulmuştur. Birliğe, 1970 yılında İzlanda, 1986 yılında da Finlandiya tam üye olmuşlardır.
Bununla birlikte, Danimarka ve İngiltere 1972 yılında, Portekiz 1985 yılında, Avusturya, İsveç ve Finlandiye 1995 yılında EFTA'dan ayrılarak AT'na katılmışlardur. Halihazırda, EFTA'nın İsviçre, Liechtenstein, İzlanda ve Norveç olarak dört üyesi bulunmaktadır.
EFTA'nın hedefi, üye ülkeler arası ticarette mevcut gümrük vergisi, eş etkili vergiler ve miktar kısıtlamalarının kaldırılması suretiyle ticaretin serbestleştirilmesi; üye ülkelerin yaşam düzeylerinin yükseltilmesi; tam istihdamın sağlanması; üretim ve ticaretin geliştirilmesine katkıda bulunma; kaynakların etkin kullanımı ve rekabet edebilirliliğin artırılması ve bölge içi ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasıdır. EFTA'nın diğer bir hedefi ise bütün Avrupa ülkelerini kapsayan bir ortak pazarın kurulmasıdır.
3) AVRUPA EKONOMİK ALANI (AEA):
AEA'nın temeli, AT ve EFTA ticari blokları arasında ticari ilişkilerin güçlendirilmesi amacıyla 1972 yılında serbest ticaret anlaşması imzalanarak atılmıştır. Sözkonusu serbest ticaret anlaşması kapsamında, iki blok arasındaki ticarette gümrük vergileri 1997 yılından başlamak üzere sıfırlanmıştır. İleriki yıllarda, iki ticari blok arasında serbest ticaret anlaşması kapsamında yürütülen yakınlaşma daha ileriye götürülmek istenmiş ve 2 Mayıs 1992'de AEA Anlaşması izalanmıştır.
AEA Anlaşması'nın hedefi, ortak kurallara ve eşit rekabet koşullarına dayanan ve anlaşmanın uygulamaya konması için gerekli olan hukuki olanaklara sahip ve eşitlik, karşılıklılık; avantajlarda, haklarda ve yükümlülüklerde taraflararasında genel denge unsurlarına dayanan dinamik ve homojen bir Topluluk yaratmaktır. Kısacası AEA, Anlaşması'nın amacı, 19 Batı Avrupa ülkesi arasında bir “Tek Pazar” oluşturmak ve bu ülkeler arasındaki ticareti artırmaktır.
AEA Anlaşması ekonomik işbirliğinin ötesine geçmiştir. Kişilerin malların, sermayenin ve malların ve hizmetlerin serbest dolaşımı; ekonımi dışındaki alanlarda (Araştırma-Geliştirme, eğitim, tüketicilerin korunması, sosyal politikalar) işbirliği (yan ve yatay politikalar), ortak kuralların işleyişini ve EFTA ülkelerinin gelecekteki AEA mevzuatını etkilemesini garanti edecek bir hukuk sistemi ile çerçevesi çizilen AEA, bir cümle ile serbest ticaretin, gümrük birliği olmaksızın geliştirilmesi olarak nitelendirilebilir.
Anlaşma'nın kapsamı aşağıdaki ana başlıklarda özetlenmiştir:
Malların Serbest Dolaşımı: AEA Anlaşması ile malların serbest dolaşımı konusunda 1972 ve 1973 yıllarında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması sonrasında, dış ticaret üzerinde geriye kalan engellerin kaldırılması hedeflenmiş ve Anlaşma ile malların üretim ve pazarlama aşamalarında, AEA dahilinde yeralan ülkelerde ayrımcı uygulamaya tabi tutulmasını sağlayacak bir rekabet düzeni yaratılmıştır.
Gümrük Alanında İşbirliği: AEA dahilinde sınır kontrolleri korunacak, ancak formaliteler ve kontroller basitleştirilecektir.
Kamu Alımları: Bu alandaki Topluluk mevzuatının EFTA için de geçerli olması kararlaştırılmıştır.Bu çerçevede, kapsanan piyasalar ise enerji, su, ulaşım ve telekominikasyondur.
AKÇT Ürünleri: Anlaşma ile, ikili anlaşmalar uyarınca yürürlükte olan hükümler sözkonusu edilmeksizin bu sektörde mevcut olan tüm miktar kısıtlamaları, gümrük vergisi ve ticaretteki diğer idari veya teknik engellerin kaldırılması kararlaştırılmıştır.
Kişilerin Serbest Dolaşımı: Bu alanda EFTA ülkeleri, ilgili Topluluk mevzuatını kabul edeceklerdir.
Yan ve Yatay Politikalar: AT, Topluluk üyesi ülkeler ve EFTA ülkeleri arasındaki ilişkilerin genişletilmesi ve güçlendirilmesi, bir taraftan işletmelerin rekabet durumunu etkileyebilecek ve 4 serbestinin oluşturulmasıyla doğrudan ilgili olan alanları (yatay politikalar, sosyal politika, tüketicinin korunması, çevre istatistik ve işletme hukukunun bazı hususları) diğer taraftan, yan politikaları (AR-GE, bilgi hizmetleri, eğitim, mesleki eğitim, KOBİ, turizm, sivil koruma) kapsamaktadır.
Ayrıca Anlaşma kapsamında, standartların uyumlulaştırılması, ticarette korumacı engellerin kaldırılması, enerji, fikri mülkiyet, işlenmiş tarım ürünleri, diplomaların karşılıklı olarak tanınması, sosyal güvenlik, hizmetlerin serbest dolaşımı, telekominikasyon ulaştırma, sermayenin serbest dolaşımı, sosyal politika uyuşmazlıkların giderilmesi v.b alanlarda düzenlemeler yapılmıştır.
4) KUZEY AMERİKA SERBEST TİCARET ANLAŞMASI (NAFTA):
NAFTA (North American Free Trade Agreement) ABD, Kanada ve Meksika arasında Ağustos 1992'de imzalanmış ve 1 Ocak 1994 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
NAFTA Anlaşması uyarınca, Anlaşma'ya taraf ülkeler arasında gümrük vergilerinin, bazı mallarda hemen, bazı mallarda 5 veya 10 yıllık bir geçiş dönemi sonunda, hassas mallarda ise 15 yıllık bir geçiş dönemi sonunda sıfırlanması öngörülmüştür.
Anlaşma kapsamında tekstil ve konfeksiyon, otomotiv sanayii, enerji, petro kimya ve tarım ürünleri, anti damping ve telafi edici vergi uygulamaları, fikri mülkiyet hakları, ulaştırma ve haberleşme, çevre ve işçi sorunları, mali konular ve yatırımlar vb. Hususlara ilişkin düzenlemeler de yeralmaktadır.
5) LATİN AMERİKA ENTEGRASYON TOPLULUĞU(LAIA):
LAIA (Latin American Integration Association), 1960 yılında kurulmuş olan LAFTA'nın yerini alarak 1980 yılında kurulmuştur. Üye ülkeler Arjantin, Bolivya, Brezilya, Şili, Kolombiya, Ekvador, Meksika, Paraguay, Peru, Uruguay ve Venezuella'dır. Topluluğun hedefi olarak iç ticaret ve entegrasyon yoluyla ekonomik işbirliği ve kalkınmanın artırılmasıdır. Hedefin gerçekleştirilmesi için bölgesel tarife tercihleri uygulanması, ikili tarife tercihleri uygulanması, ticaretin geliştirilmesi, kliring ve kredi düzeni oluşturulması öngörülmüştür. Bu çerçevede Topluluk üyesi ülkeler arasında çok sayıda ikili ticaret anlaşması gerçekleştirilmiş, tarife tercihleri yoluyla bölgesel ticaretin serbestleştirilmesi doğrultusunda adımlar atılmıştır.
6) GÜNEY AMERİKA ÜLKELERİ ORTAK PAZARI (MERCOSUR):
MERCOSUR (Common Market for the Southern Cone of America), 1991 yılında Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay arasında kurulmuştur. Şili'de daha sonra ortak üye olarak katılmıştır. Sözkonusu entegrasyonun hedefi ekonomik kalkınmayı hızlandırmak olarak tanımlanmıştır. Amacı gerçekleştirebilmek için, üye ülkeler arası ticaretin serbestleştirilmesi, ekonomi ve diğer politikaların koordinasyonu ve üretim faktörlerinin serbest dolaşımı öngörülmüştür.
Anlaşma kapsamında 1991 yılında başlayan ve 1994 yılında sona erecek olan sekiz eşit aşamada tarifelerin kademeli ve otomatik olarak kaldırılması öngörülmüştür. Tarife dışı engeller de aynı tarih itibarıyla kaldırılacaktır. Üye ülkeler ortak dış tarifenin oluşturulmasına çalışacaklardır. Ancak ortak tarifenin uygulanmasına yönelik bir takvim Anlaşma'da yeralmamaktadır. Anlaşma kapsamında uyuşmazlıkların çözümü amacıyla bir Bakanlar Konseyi oluşturulmuştur.
Son olarak, VII. MERCOSUR zirvesi sonrasında imzalanan ve 1.1.1995'de yürürlğe giren MERCOSUR Anlaşması ile aşağıdaki kararlar alınmıştır:
Ayrıca sözkonusu zirve sonucunda üye ülke Devlet Başkanları tarafından kabul edilen Ouro Preto Protokolü ile MERCOSUR'ün kurumsal yapısını oluşturmak üzere bir Ortak Pazar Konseyi, Ortak Pazar Grubu, MERCOSUR Ticaret Komisyonu, Ortak Pazar Parlamento Komisyonu, Ekonomik ve Sosyal Danışma Konseyi ve İdari Sekreterya kurulmuştur.
7) GÜNEY DOĞU ASYA ÜLKELERİ TOPLULUĞU (ASEAN)
ASEAN (Association of South-East Asian Nations) 1969 yılında Brunei, Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland arasında kurulmuştur. Birliğin hedefleri ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmenin desteklenmesi; bölgesel barışın ve güvenliğin artırılması; karşılıklı çıkarların bulunduğu alanlarda işbirliği ve ticaretin yaygınlaştırılmasıdır. Hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için seçilmiş bazı alanlarda tercihli ticaret anlaşmaları; sanayi projeleri, sanayide ortak girişimler yoluyla sanayi alanında işbirliği ve bölge dışı ülkelerle diyalog gibi araçlara başvurulması öngörülmüştür.
ASEAN'ın kurulmasından 10 yıl sonra 1976 yılında, Bali Zirvesi'nde ASEAN Anlaşması imzalanabilmiştir. Sözkonusu Anlaşma'da bölgesel işbirliği için dört temel alan tespit edilmiştir:
1991 yılında ASEAN ülkeleri arasında imzalanan Anlaşma ile 2008 yılında gümrük vergilerinin tümüyle sıfırlanarak ASEAN Serbest Ticaret Alanı (ASEAN Free Trade Area -AFTA) oluşturulması öngörülmüştür.
8) ASYA PASİFİK EKONOMİK İŞBİRLİĞİ FORUMU (APEC):
APEC (Asia-Pacific Economic Corporation Forum) Kasım 1994'de yapılan zirve sonucunda üye ülkeler arasında ticaretin ve yatırımların serbestleştirilmesi öngörülmüştür. Deklarasyon şeklinde alınan kararlar çerçevesinde sözkonusu serbestleşme Forumun gelişmiş üye ülkelerince 2010 yılında, gelişmekte olan üye ülkelerince 2020 yılında gerçekleştirilecektir. APEC üyesi ülkeler Brunei, Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur, Tayland, Avusturalya, Yeni Zellanda, Kanada, Meksika, ABD, Şili, Çin, Hong Kong, Japonya, G. Kore, Papau Yeni Gine ve Tayvan'dır. Forum kurulmuş olmakla beraber bir APEC Anlaşması henüz mevcut değildir.
9) KARADENİZ EKONOMİK İŞBİRLİĞİ (KEİ):
KEİ (Black Sea Economic Corporation) 1992 yılında imzalanan bir Deklarasyon'la kurulmuştur. Üyeleri Türkiye, Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Bulgaristan, Gürcistan, Yunanistan, Moldova, Romanya, Rusya ve Ukrayna'dır. KEİ'nin hedefi üye ülkeler arasında ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesidir. Ayrıca, malların, sermayenin ve kişilerin serbest dolaşımı da belirlenen hedefler arasındadır.
10 ) EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI (ECO):
ECO, 1991 yılında Pakistan, İran ve Türkiye arasında kurulmuş ve daha sonra Eski SSCB'den bağımsızlıklarını kazanan Azerbaycan, Türkmenistan, Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan ile Afganistan da işbirliğine katılmışlardır. ECO'nun hedefi ticaret, sanayi, telekominikasyon, ulaşım, enerji, turizm ve teknoloji alanlarında işbirliğinin geliştirilmesidir.
Genel Esaslar
İhracat işleminin başlaması için ihracatçıların,İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylattıkları gümrük beyannamesi ile ihracatın yapılacağı gümrük idaresine başvurmaları gerekir.
B- Ön İzne Bağlı İhracat
İhracı uluslararası anlaşma, kanun, kararname ve ilgili sair mevzuat uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı malların ihracatında, ilgili mercilerden ön izin alındıktan sonra ihracat mevzuatı hükümleri uygulanmak suretiyle yapılmaktadır.
C- Kayda Bağlı İhracat
İhracı kayda bağlı mallar, Müsteşarlıkça yayımlanacak Tebliğ ile belirlenir. Kayda Bağlı Mallar listesi kapsamındaki malların ihracından önce gümrük beyannamelerinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınması gerekir. İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kayda alınmış gümrük beyannamesinin gümrük idarelerine sunulma süresi, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin onay tarihinden itibaren uzatılmamak üzere otuz gündür. Ancak, ülkemiz ihraç ürünlerine miktar kısıtlaması uygulayan ülkelere yapılan, kısıtlama kapsamındaki malın ihracına ait kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamelerinin gümrük idarelerine sunulma süresi, otuz günden daha kısa veya daha uzun olarak Müsteşarlıkça belirlenebilir.
D- Konsinye İhracat
Konsinye ihracat başvuruları ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.
Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili konsinye ihraç talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince konsinye olarak onaylanmış gümrük beyannamelerinin otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekir.
İhracatçılar, konsinye olarak gönderilen malların kesin satışının yapılmasından sonraki otuz gün içinde durumu, kendileri tarafından düzenlenmiş kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine bildirir.
Konsinye olarak gönderilen malın ihraç tarihinden itibaren bir yıl içinde kesin satışının yapılması gerekir. Bu süre, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden müracaat edilmesi hâlinde, izni veren İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince iki yıl daha uzatılabilir.
Konsinye olarak gönderilen malın, konsinye ihraç izin süresi içinde satılamaması halinde, malın gümrük mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekir.
E- İthal Edilmiş Malın İhracı
Gümrük mevzuatı çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş yeni veya kullanılmış malın ihracı genel esaslar çerçevesinde yapılır. Ancak, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı ile gümrük mevzuatının mahrecine iade hükümleri saklıdır.
F- Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat
Serbest bölgelere yapılacak ihracat, ihracat mevzuatı hükümlerine tabidir. Ancak, Dâhilde İşleme Rejimi, KDV uygulamaları ve Türkiye İhracat Kredi Bankası uygulamalarına dair mevzuat hükümleri saklıdır.
G- Bedelsiz İhracat
Bedelsiz olarak ihraç edilebilecek mallar aşağıda belirtilmiştir.
a) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından götürülen veya gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ile reklam ve tanıtım malları, yeniden kullanıma veya geri dönüşüme konu ithal edilmiş mal ve ambalaj malzemeleri,
b) Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesi ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri ile garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içinde yenilenmesi gereken parçaları,
c) Yabancı misyon mensuplarının, Türkiye'de çalışan yabancıların, yurt dışına hane nakli suretiyle gidecek Türk vatandaşlarının, daimi veya geçici görevle yurt dışına giden kamu görevlilerinin, bu durumlarının ilgili mercilerce belgelenmesi şartıyla, beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtlar,
ç) Yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtlar,
d) Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler ve üniversitelerin; görevleri veya anlaşmalar gereği gönderecekleri mal ve taşıtlar,
e) Savaş, deprem, sel, salgın hastalık, kıtlık ve benzeri afet durumlarında; kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, üniversiteler, Kızılay ile kamu yararına çalışan dernek ve vakıfların gönderecekleri insani yardım malzemeleri. Yukarıda belirtilenler dışında kalan hususlar, Dış Ticaret Müsteşarlığının (İhracat Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak, ilgili gümrük idaresi veya İhracatçı Birliği Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.
(a) ve (b) bendlerinde yer alan mallardan, değeri 250.000 (yüzbin) ABD dolarına kadar olanlar ile değer ve miktarına bakılmaksızın (d) ve (e) bendlerinde belirtilen malların bedelsiz ihracat izni başvuruları doğrudan ilgili gümrük idaresine yapılır.
(a) ve (b) bendlerinde yer alan mallardan, değeri 250.000 (yüzbin) ABD doları ve üzeri olanların bedelsiz ihracat izni başvuruları ise, Bedelsiz İhracat Formu doldurularak İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine yapılır.
İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterlikleri verdikleri bedelsiz ihraç izinlerinin bir örneğini talep sahibine, bir örneğini de ilgili gümrük idaresine intikal ettirirler.
Bedelsiz ihraç izinlerinin geçerlilik süresi bir yıldır.
(c) ve (ç) bendleri çerçevesinde yapılacak bedelsiz ihracata, doğrudan gümrük idaresince izin verilir. Ancak (ç) bendi uyarınca bedelsiz ihracı yapılacak malların yolcu beraberinde götürülmeyip, önce veya sonra gönderilmesi halinde, Türkiye'de satın alındığının belgelenmesi, taşıt götürülmesi halinde ise taşıtın trafik tescil kuruluşlarınca ve vergi dairelerince kayıtlarının kapatıldığının belgelenmesi gerekir.
(ç) bendi kapsamında, yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-b maddesinde düzenlenen istisnadan yararlanarak yurt dışına götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek mal ve taşıtların bedelsiz ihracına, satıcı tarafından verilen satış faturası nüshası/veya satıcı onaylı örneklerine istinaden, ilgili gümrük idarelerince izin verilir.
Söz konusu satış faturasının bir nüshası veya satıcı onaylı bir örneği, Türkiye İstatistik Kurumuna gönderilmesini teminen, ilgili gümrük idaresince Gümrük Müsteşarlığına (Gümrükler Genel Müdürlüğü) intikal ettirilir.
Kanun, Kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış malların bedelsiz ihracatına izin verilmez. İhracı ön izne bağlı malların bedelsiz olarak ihraç edilmesi de, ancak ilgili merciin ön iznine istinaden mümkündür.
İhracında Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'na prim kesintisi yapılan malların bedelsiz olarak ihraç edilebilmesi için, söz konusu primin ödendiğine dair banka dekontunun ibrazı gerekir. Ancak FOB değeri l.000 ABD Dolarını geçmeyen malların bedelsiz ihracı DFİF kesintisine tabi değildir.
İhracı Kayda Bağlı Mallara İlişkin Tebliğ eki listedeki mallardan, değeri FOB l.000 ABD Dolarını geçenlerin bedelsiz olarak ihracında kayıt şartı aranır.
Bedelsiz ihracata konu mal, ihracatta uygulanan desteklerden yararlandırılmaz.
Yukarıdaki düzenlemeler kapsamında yapılacak bedelsiz ihracat, standartlar ve ürünlere ilişkin teknik mevzuat hükümlerine tabi değildir.
(a), (c), (ç), (d) ve (e) bendleri kapsamında yapılacak bedelsiz ihracatta, İhracatçı Birliğine üye olma şartı aranmaz.
H-Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracat
Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat gümrük mevzuatı hükümlerine tabidir.
İHRACATTAN DOĞAN YÜKÜMLÜLÜKLER
İhracat yapan firmaların, yaptıkları ihracat dolayısı ile bir takım yükümlülükler altına girmeleri söz konusu olmaktadır. Ayrıca firmaların ihracattan doğan bazı avantaj ve haklardan yararlanması da söz konusudur. Gerek yükümlülükleri yerine getirebilmek, gerekse ihracattan doğan avantaj ve haklardan yararlanabilmek için, firmaların bu konular hakkında bilgi sahibi olmaları, yükümlülük ve avantajlara bağlı olarak hem yabancı alıcılarla pazarlık aşamasında hem de fiili ihracat aşamasında bazı noktalara dikkat etmeleri gerekmektedir.
İhracat yapan firmaların, ihracattan doğan başlıca yükümlülükleri:
Dahilde işleme izin belgeleri kapsamında yapılan ihracatlarda, ihracat taahhüdünün kapatılması,
İhracatın finansmanı veya ihraç malının üretimi amacıyla kredi kullanılmış olması durumunda, kredi taahhüdünün kapatılması,
İhracat dolayısı ile yararlanılabilecek başlıca avantajlar:
İhracatçı ya da imalatçı firma üzerinde kalan KDV yükünün, KDV mevzuatının çizdiği sınırlar dahilinde, tecil-terkin, mahsup ve iade mekanizması ile firmalar üzerinden alınması,
İhracat dövizlerinin ithalat ve ihracatla ilgili görünmeyen işlemlerin finansmanında kullanılması hakkının elde edilmesi,
Bazı tarım ve işlenmiş tarım ürünleri için Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan sağlanan desteklerin elde edilmesi,
Belirlenmiş ihracat performansının aşılması suretiyle Dış Ticaret Sermaye Şirketi statüsünün elde edilmesi,
Belirlenmiş ihracat performansının aşılması suretiyle, %10 teminat karşılığı KDV iadesi alınmasının sağlanması
Dahilde İşleme İzin Belgeleri Kapsamında Yapılan İhracat ve İhracat Taahhüdünün Kapatılması
Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ithalat ve ihracat yapan firmalar bu belgeler kapsamında ithalat yapmışlar ise, bu ithalatlara karşılık gelen ihracatları, dahilde işleme izin belgesinde belirtilen süre ve koşullarda realize etmek ve dahilde işleme izin belgesinin süre bitimini (ek süreler dahil) müteakip üç ay içerisinde taahhüt kapatma işlemini tamamlamak üzere gerekli bilgi ve belgelerle bağlı bulunduğu ihracatçı birliği genel sekreterliğine başvurmak zorundadırlar.
İhracat Kredi Taahhütlerinin Kapatılması
İhracat yapan yada ihrac edilecek olan malları üreten firmalar, ihracat ve üretimin finansmanı amacıyla özel bankalar veya Türk Eximbank kaynaklarından TL veya döviz olarak kredi kullanmaları veya Türkiye'deki bankalar aracılığı ile yabancı finans kuruluşlarından döviz kredisi kullanmaları durumunda, bu kredilerle ilgili vergi resim ve harçlardan istisna tutulmaktadırlar. Bu kapsamda istisna tutulan vergi ve resimler, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ve Damga Vergisidir. Normal kredi kullanıcıları bu vergileri ödemek zorunda iken, ihracat ya da ihracat için üretim amacı ile kredi kullanan firmalar bu mali yüklerden muaf tutulmaktadır.
Bu şekilde ihracatın finansmanı amacıyla kredi kullanmak isteyen firmalar, kredi kullanacakları kuruluşa bunu yazılı olarak belirtmeleri üzerine kendilerinden kredi ile ilgili bu vergiler tahsil edilmemekte, ancak teminata bağlanmaktadır.
Vergi, resim ve harç istisnasından yaralanarak kredi kullanan firmalar, devlete karşı ,bu kredilere karşılık gelen ihracatı gerçekleştirme taahhüdü altına girmiş olurlar. Bu tür ihracat kredilerinin vadesi en çok bir yıl olup Dahilde İşleme Rejimi Kararı ya da Türk Parasının Kıymetinin Korunması İle İlgili 32 Sayılı Karar kapsamındaki mücbir sebeplerden birisinin varlığı halinde ek süre alınması mümkün bulunmaktadır. Firmalar kredi süresi ya da kendilerine tanınan ek süreler içinde taahhüt ettikleri ihracatı gerçekleştirmek ve ihracat bedeli dövizleri ise kambiyo mevzuatının tanıdığı azami süre içinde yurda getirerek bir banka veya özel finans kurumuna satmak ve bunları kredi kullandıran kuruluşa belgelemek suretiyle kredi taahhüdünü kapatmak zorundadırlar.
İhracat veya ihraç edilecek ürünlerin üretimi için kredi kullandığı halde bununla ilgili ihracat taahhüdünü yerine getirmeyen firmalar, başlangıçta muaf tutuldukları vergi ve harçları gecikme zamları ile birlikte ödemek zorunda kalırlar.
Türk Eximbank kaynaklarından kredi kullanan firmalar kredinin alınışı ve kredi taahhütlerinin kapatılması ile ilgili olarak bu bankaca belirlenen uygulama usul ve esaslarına uymak zorundadırlar.
İhracatta Katma Değer Vergisi İadesi
İhraç edilen malların üretimi amacıyla, hammadde ve diğer girdilerin tedariki esnasında ödenmiş olan Katma Değer Vergileri'nden, ihracatı ya da ihraç edilen malların imalatını yapan firmalar üzerinde kalan kısmı, ihracattan sonra ilgili firmalara iade edilmektedir. Firmalar, ihracat dolayısı ile üzerlerinde kalan KDV'yi ihracattan sonra ne kadar erken geri alabilirler ise, bu kendileri için o kadar yararlı olmaktadır.
İmalatçı ya da ihracatçı firmalar üzerlerinde kalan KDV yükünü, KDV iadesi yolu ile hızlı bir şekilde üzerlerinden atabilmeleri için aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri gerekmektedir:
İhraç edilecek malların üretimi ile ilgili hammadde ve her türlü girdinin satın alındığı firmaların kayıt altında firmalar olmasına hatta bunların altında bulunan firmaların da kayıtlı firmalar olmasına mümkün mertebe dikkat etmelidirler. Piyasada olabilecek ''naylon fatura'' uygulamalarından ve ilgili firmalardan uzak durmalıdırlar.
Tecil-terkin ve mahsup gibi KDV mevzuatının ihracatla ilgili esneklikleri iyi bilinmeli ve uygulanmalıdır.
Üretim ve ihracatın çeşitli aşamalarında ortaya çıkan zaman kayıpları en aza indirilmelidir. Fiili ihracatı geciktiren her faktör, ihracatta KDV iadesini de geciktirmektedir.
İhracatta KDV iadesi ile ilgili yöntemler iyi bilinmeli ve iade için zamanında başvuru yapılmalıdır.
Yükümlülükleri Yerine Getirmek ve İhracattan Doğan Haklardan Yararlanabilmek Açısından Dikkat Edilecek Noktalar
1. İthalatçı firma ile en azından aşağıdaki hususları kapsayan bir anlaşma yapmak, mümkünse bu anlaşmanın yazılı olarak yapılması oldukça yararlı olmaktadır.
2. Üretim veya tedarik yukarıdaki koşullar göz önünde bulundurarak yapılmalıdır
3. Gümrükleme evrakının tanziminde 1.maddedeki hususlar göz önünde bulundurulmalıdır.
Aşağıdaki evraklar gümrükleme evrakı olarak işlem görmektedir:
4. İhraç konusu malları imal eden firmalar, gümrük beyannamesinin imalatçılarla ilgili bölümünde belirtilmelidir. Bu husus imalatçı firmalara KDV iadesinin yapılması, dahilde işleme izin belgesi kapsamındaki ihracat taahhütlerinin kapatılması, ihracatçı firmalar adına gelen ihracat dövizlerinin imalatçı firmaların döviz ödemelerine mahsuben kullanılabilmesi açısından önem taşımaktadır.
5. Tahsil belgelerinin düzenlenmesinde 1. maddedeki hususlara uyulmalıdır.
Başlıca Tahsil Belgeleri
Yabancı fatura (invoice):Gümrükleme amacıyla kesilen Türkçe fatura ile uyumlu olmalıdır.
İthalatçının ülkesinde işlem görmeye müsait koli/ambalaj listesi (packing list)
Taşıma belgesi(Deniz veya havayolu konşimentosu, demiryolu hamule senedi, kara taşıması belgeleri veya kombine taşıma belgeleri)
AB ülkelerine yapılan ihracatta gümrük idareleri tarafından vize edilmiş ATR belgesi,
Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelere yapılan ihracatta EUR-1 belgesi,
Alıcı tarafından istenmesi durumunda menşe şahadetnamesi veya ihracatın yapıldığı ülkeye göre özel menşe şehadetnamesi,
İhraç konusu malın cinsi, alıcının ülkesi ve ticari muamelenin gereği olarak alıcının malı ithal etmesinde kendisine kolaylık sağlayacak diğer belgeler.
Antrepo – Warehouse ; Fransızca entrepöt kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Türkiye’ye girmesi veya transit geçirilmesi yasak olmayan ithalat ve transit işlemi için gelen yabancı menşeili eşya ile çıkış hükmündeki, ihracat ve yeniden ihracat için gelen eşyanın konulduğu gümrükçe belirlenmiş şartlara tabii ve gümrüğün denetimi altındaki depolardır.
Acente – Agency ; İtalyanca agente kelimesinden dilimize geçmiştir.
Ticari temsilci, vekil gibi bağlı sıfata tabi olmadan, sözleşmeye dayanarak bir ticari işletme adına alım, satım yapan gerçek ve tüzel kişilerdir.
Türk Ticaret Kanunu’na göre irtibat bürolarını da içine alır.
Açık Hesap – Open Account ; Mal ve hizmet satışı sırasında, sözleşmeye dayanarak peşin para ve bono karşılığı olmadan, ihracatçı tarafından ithalatçıya bir tür ticari kredi açarak yapılan ödeme şeklidir.
Ad-valoremTarife – Ad Valorem Tariff ; İthal edilen eşyadan alınan vergilerin ağırlık , hacim, birim gibi fiziksel ölçüler yerine eşyanın birim değeri veya fiyatı üzerinden alınmasını esas alan vergilendirme listesidir. Eşyanın birim değerinin belirlenmesindeki güçlükler dezavantaj oluştururken, enflasyona karşı gücünü yitirmemesi ve daha adil olması avantajdır.
Türkiye ve AB, Gümrük Vergileri’ nin de ad valorem sistemi kullanır.
Akreditasyon – Accreditation ; Eşya ya da hizmetin, standart ve yönetmeliklere uygunluğunun deney, analiz, belgelendirme ve muayenesini yapan kuruluşların, 3. bir tarafça belirlenen teknik ve idari kriterlere göre çalıştığının bağımsız ve tarafsız bir başka kuruluş tarafından onaylanması ve düzenli aralıklarla denetlenmesi işlemidir.
Akreditif – L/C Letter of Credit ; Bankaların ve finans kuruluşlarının müşterisi yararına belirlenen şartlar ve belgeler karşılığında kullanılmak üzere, bir başka banka ya da finans kuruluşunda açtırdığı kredi mektubudur.
Akreditif Amiri ; Applicant for the credit – Applicant ; Akreditif açtırmak üzere bankasına başvuran ithalatçı.
Akreditif Lehdarı ; Beneficiary of letter of credit – Beneficiary ; Adına akreditif açılan satıcı, ihracatçıdır.
Aktarma – Trans-shipment ; Yabancı bir ülkeden gelerek bir Türk limanına çıkarılan eşyanın, vergileri ödenmeksizin ve muafiyete tabi olmaksızın denizden başka bir yabancı liman ya da Türk limanına sevk edilmesidir.
Amir Banka – Issuing Bank ; Akreditifi açan banka.
Anti-Damping Vergisi – Anti dumping duty ; Dış ticarette damping yaparak haksız rekabete neden olan ülke ve firmaların mallarına karşılık olarak uygulanan vergi.
Armonize Sistem Nomanklatürü – Harmonized System Nomenclature ; Uluslararası bir kuruluş tarafından oluşturulan dünyada tüm uluslararası ticarete konu olabilecek eşyaları kapsayan 21 bölüm ve 96 fasıldan oluşan eşya sınıflandırma sistemidir.
Armonize Sistem Kodu – Harmonized System Code ; Uluslararası ticarete konu olabilecek eşyaların, yapısı itibariyle ayrı ayrı kategorilendirildiği, Dünya Gümrük Örgütüne üye tüm ülkelerde aynı eşyanın 6 rakamla ifade edildiği uluslararası sınıflandırma kodudur. Akit taraflar kendi ülkelerinde kullanmak üzere koda rakam ekleyebilir. Ülkemizde 12 rakam kullanılmaktadır.
Asıl Manifesto – Original Manifest ; Konşimentolara göre gemide tutulan yük defteri ve mahreç limanlardaki yetkili mercilerce tasdik edilmiş, eşyanın cinsi, kapların adedi, marka ve numaralarını ve zorunlu diğer bilgileri içeren belgelerdir.
Avarya – Average ; İtalyanca average kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Deniz taşımacılığında gemi ya da yükün gördüğü zarar ve gemi, yük sahiplerine ilgili sigortaya düşen paydır.
AKÇT Avrupa Kömür Çelik Topluluğu – European Coal and Steel Community ; 2.Dünya Savaşı sonrası, 1951 yılında, Belçika, Federal Almanya, Lüksemburg, Fransa, İtalya ve Hollanda’dan oluşan 6 üye tarafından kömür ve çeliğin barışçıl amaçlarla kullanılmasını ve topluluk üyesi ülkelerde serbest dolaşımını sağlamak amacıyla kurulan topluluktur.
Eşya, hizmet, sermaye ve işgücünün serbest dolaşımını amaçlayan Avrupa Birliği’nin temellerini oluşturur.
Avrupa Toplulukları Entegre Tarifesi TARIC – Integrated Tariff of European Communities ; Avrupa Ekonomik Topluluğu üyesi ülkelere yapılan uluslararası ticarette kullanılan vergi ve tarife sistemidir.
Aynı Eşya – Identical Goods ; Fiziksel özellik, kalite ve diğer özellikleri ile her konuda aynı olan ve aynı ülkede üretilen eşyadır.
Ayni Sermaye – Capital in kind ; Kuruluş aşamasında işletme sahiplerinin nakdi para dışında ortaya koydukları makine, teçhizat, üretim araçları, taşınmaz mallar, tahvil gibi değerleri içeren sermayedir.
Ayrıntılı Fatura – Detailed Invoice ; Kıymetleri üzerinden vergiye tabi, birden fazla kap içinde gelen, çeşitli cins ve kıymetteki eşyanın her kapta aynı cins ve kıymette ne miktarda eşya olduğunu gösteren, satıcı veya gönderici tarafından düzenlenen belgedir.
Bağlayıcı Tarife Bilgisi – Binding Tariff Information ; Eşyanın Türk Gümrük Tarife Cetvelinde sınıflandırılmasına ilişkin olarak, kişinin yazılı talebi üzerine Müsteşarlık ve Müsteşarlık tarafından yetkilendirilmiş Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlükleri’nce verilen idari karardır.
BTB verildiği tarihten itibaren 6 yıl geçerlidir.
Bağlayıcı Menşe Bilgisi – Binding Origin Information ; Kişinin yazılı talebi üzerine Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından verilen ve eşyanın tercihli veya tercihli olmayan menşeinin tespitine ilişkin idari kararlardır.
BMB verildiği tarihten itibaren 3 yıl geçerlidir.
Bağlı Muamele – Counter Purchase ; İkiden fazla taraf arasında yapılan takas işlemidir.
Bandrol – Bandarole ; Eşya ile ilgili devlet tarafından vergi alındığını gösteren etikettir.
Basitleştirilmiş Usül – Simplified Procedure ; Gümrük işlemlerinde eksik belge ile beyan, sonradan kontrol gibi kolaylıklar sağlayarak, formalitelerin basitleştirilmesi amacıyla, belirlenen şartlara bağlı uygulamalardır.
Basel Sözleşmesi – Basel Convention ; Tehlikeli atıkların Sınır Ötesi Taşınması ve Bertarafının Kontrolüne ilişkin, Türkiye’nin 1994 yılında taraf olduğu sözleşmedir.
Bedelsiz İhracat – Export without returns ; 2008/12 sayılı Bedelsiz İhracat Tebliği ile usul ve esasları belirlenen, tebliğ kapsamı düzenlenen, karşılığında ödeme olmaksızın yurtdışına eşya gönderilmesidir.
Benzer Eşya – Similar Goods ; Her konuda aynı olmamakla birlikte, aynı işlevi görmelerini ve ticari olarak birbirlerini ikame edebilmelerini mümkün kılan, benzer özellik ve benzer unsurları bulunan ve aynı ülkede üretilmiş eşyayı ifade eder.
Beyan – Declaration ; Yurda girecek veya çıkacak eşyanın söz veya yazı ile ilgili gümrüğe bildirilmesidir.
Beyanname / Tek Tip Gümrük Beyannamesi – Declaration Form / Customs Declaration ; Gümrük rejimlerinin yazılı beyanı için kullanılan ve rejimlere uygun olarak 3 ya da 4 nüsha kullanılan, toplam 8 nüshadan oluşan belgelerdir.
Beyan Sahibi – Declarant ; Gümrük Mevzuatı uyarınca beyanda bulunan veya adına beyanda bulunulan kişi ve kuruluşlardır.
Beyanın Bağlayıcı Olması – Binding Declaration ; Gümrük İdarelerince tescil edilen beyannamelerin, eşyaya karşılık gelen vergi, resim ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde olduğu kabul edilerek mükelleflerin ilgili bilgilerden sorumlu olmasıdır.
Bilgi Talebi – Information Demand ; Kişiler tarafından Gümrük Müsteşarlığı’ndan gümrük mevzuatının uygulanmasına ilişkin yapılan yazılı bilgi başvurusudur.
Bono – Bond ; Alacaklı adına düzenlenen, belli bir paranın belli bir sürede ödeneceğini gösteren belgedir.
Brüt Ağırlık – Brut Weight ; Eşyaların tüm iç ve dış ambalajları ile birlikte oluşturduğu toplam ağırlıktır.
Bunker – Bunker ; İngilizce bunker kelimesinden dilimize geçmiştir.
Gemilere kumanya, yağ ve yakıt vermek üzere kurulmuş firmalardır.
CE (Confirmite Europeenne) İşareti – CE Marking ; Bir ürünün AB tarafından hazırlanan, ürün gruplarının uyması gereken asgari sağlık, emniyet ve çevre koşulları mevzuat ve düzenlemelerine uygunluğunu gösteren işaret.
Ciro – Endorsement ; İtalyanca giro kelimesinden dilimize geçmiştir.
Bono, çek, poliçe gibi belgelerin başkasına devredilmesi için arkasının imzalanmasıdır.
Çarpraz Menşe Kümülasyonu – Cross-Cumulation of Origin ; Aralarında anlaşma bulunan ikiden fazla ülke menşeli eşyaların, bu ülkelerden herhangi birinde başka bir eşyanın üretimde kullanılması halinde son ürünün üretildiği ülke menşeli olarak işlem görmesine izin verilmesidir.
Charter Sözleşmesi – Charter Party ; Deniz ticaretinde kiracı ve kiralayan arasında düzenlenen, eşyanın taşındığı araç ve sefer bilgilerini, taşıma şartlarını içeren sözleşmedir.
Dahilde İşleme – Inward processing ; İthal edilen hammadde ve yardımcı maddelerin, vergi ve diğer mali yükümlülüklerinin, teminata bağlanarak ihracat eşyası bünyesinde kullanılmasıdır.
Dahilde İşleme İzin Belgesi – Inward Processing Document ; Ekonomi Bakanlığı tarafından, belirlenen şartlara uygun firmaların , dahilde işleme kapsamında eşya ithalatı yapabilmelerini sağlayan belgedir.
Dahilde İşleme Rejimi – Inward processing regime ; Serbest dolaşımda olmayan eşyanın, Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde işleme faaliyetine tabi tutulmak üzere geçici ithal edilmesi ve işleme faaliyeti sonrası elde edilen işlem görmüş ürünün yeniden ihraç edilmesi esasına dayanan ekonomik etkili gümrük rejimidir.
Damga Vergisi – Stamp tax ; Gerçek ve tüzel kişiler arasında düzenlenen, sözleşme ve resmi belgelerden, belirlenen oranlarda alınan vergidir.
Damping – Dumping ; İngilizce dumping kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
İhracatçı firmanın malını dış piyasada, iç piyasada sattığından daha düşük fiyatla satmasıdır.
Dara – Tare ; İtalyanca tara kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Eşyanın net ve brüt ağırlıkları arasındaki farkı ifade eder.
Demuraj – Demurage ; Fransızca demurrage kelimesinden dilimize geçmiştir.
Dış ticaret taşımacılığında eşyanın araçtan boşaltılması için verilen sürenin aşılması halinde ödenen gecikme bedelidir.
Dış Ticaret Sermaye Şirketi – Foreign Trade Corporation ; İhracatın geliştirilmesi amacıyla yapılan düzenlemeler çerçevesinde, ilgili mali ve idari şartları taşıyan, bir önceki yıl belirli bir ihracat rakamına ulaşmış firmalara verilen, çeşitli uygulamalarda sağlanan ayrıcalıklardan yararlanılmasını sağlayan statüdür.
Dış Ticarette Standardizasyon – Foreign trade standardizaton ; İthalat ve ihracatın iyileştirmenin sağlanabilmesi için tarafların katkı ve işbirliği ile belirli teknik kurallar konulması, bu kuralların uygulanması ile uygunluk değerlendirmesi ve belgelendirme işlemidir.
Doğrudan Temsil – Direct representation ; Gümrük Kanun ve Yönetmeliklerine uygun olarak gerçek ya da tüzel kişinin kendi adına ve hesabına hareket etmesidir.
Dolaylı Temsil – Indirect representation ; Gümrük Kanun ve Yönetmeliklerine uygun olarak kişinin kendi adına ve başkası hesabına hareket etmesidir.
Dökme Eşya – Bulk Items ; Maden cevheri, mineraller, hurda demir, kömür, hububat, hayvan yemi, küspe, çimento, kilinker, ponza, suni gübre, mucur, gibi ambalajlanmamış ve genellikle yükleme ve boşaltılması mekanik vasıta ve tesis gerektiren her türlü gaz, sıvı ve katı maddeleri ifade eder.
Döviz – Exchange ; Yabancı parayı temsil eden çek, poliçe gibi belgelerdir. Dilimizde yabancı ülke parası anlamını taşır.
Döviz Kuru – Foreign Exchange Rate ; Bir ülke parasının diğer ülke parası karşısındaki değeridir.
E işareti – E Marking ; Cenevre Anlaşması kapsamında araçların, Avrupa Birliği karayollarında taşıması gereken şartları gösteren işaretlemedir.
e işareti – e Marking ; Otomotiv ürünlerinin ilgili AB şartlarına uygunluğunu gösterir işarettir.
EDI – Elektronik Veri Değişimi – Electronic Data Interchange ; Farklı kuruluşlardaki uygulamalar arasında yapısal veri değişiminin kağıt belge olmaksızın bilgisayar ortamında gerçekleştirilmesidir.
EFTA Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi – European Free Trade Association ; Avrupa Birliği’ne alternatif olarak dört ülkenin kurduğu birliktir. Kurucularının bir kısmı AB ne katılmıştır. Norveç, İsviçre, İzlanda, Lihtenştayn aktif üyelerdir.
Ek Mali Yükümlülük – Additional Financial Obligation ; Dış ticaret işlemlerinde yerli üreticinin korunması amacıyla, işleme tabi ithalat eşyasının gümrük vergileri dışında alınan vergilerdir. İthalatı Kısıtlayıcı önlemler arasındadır.
Ek Tahakkuk – Additional Accrual ; Eksik alınan gümrük vergi ve resimlerinin, gümrük mevzuatı uyarınca fiili ithalat işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren 3 yıl içinde ilgilisinden talep edilmesidir.
Ekspertiz Raporu – Certificate of inspection ; Gümrük mevzuatı uygulanması sırasında eşyanın özellikleri hakkında belirlenen kuruluşların tespitlerini içeren Gümrük uygulamalarında esas alınan rapor.
Eksik Belgelerle Beyan – Declared with Missing Documents ; Beyannameye eklenmesi gereken belgelerden bir yada birkaçı olmaksızın basitleştirilmiş usul kapsamında yapılan beyandır.
Elleçleme – Handling ; Gümrük denetimi altındaki eşyanın asli nitelikleri değişmeden istiflenmesi, yerinin veya kaplarının değiştirilmesi, kapların yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması gibi işlemlere tabi tutulması.
Eşdeğer Eşya – Equivalant Goods ; Dahilde işleme rejimi kapsamında işlenmiş ürünlerin üretimi için ithal eşyasının yerine kullanılan serbest dolaşımda bulunan eşyadır.
Eşyanın millileşmesi – Nationalization of The Goods ; Yabancı eşyanın giriş rejimi dahilinde gümrük vergi ve resimlerinin ödenmesi suretiyle Türkiye Gümrük Bölgesi’nde serbest dolaşıma girmesi.
Eşyanın Gümrükçe Onaylanmış İşlem ya da Kullanıma Tabi Tutulması – Placing of Goods Under Customs Approved Treatment or Use ; Eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması, serbest bölgeye alınması, Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracı, imhası veya gümrüğe terk edilmesi anlamına gelir.
Factoring – Factoring ; İhracatçının ihracattan doğan alacaklarının bir sözleşme kapsamında satın alınarak, ihracatçının riskinin düşürülmesini sağlayan uygulamadır.
FCL (Full Container Load) ; Bir konteyner için yüklenebilecek maksimum yüklemedir.
FEU – Forty Foot Equivalent Unit ; 40 feet’lik, deniz taşımacılığında yoğun olarak kullanılan konteyneri tanımlar.
Finansal Kiralama – Leasing ; Yatırım malzemelerinin banka yada finans kuruluşu tarafından belirlenen kira sözleşmesi kapsamında mülkiyetinin satın alınarak, sözleşme sonunda ithalatçıya devralınması uygulamasıdır.
Fiziki Muayene – Physical Examination ; Eşyanın gümrük memurları ve muayeneye yetkili diğer memurlar tarafından fiziksel özelliklerine göre yapılan kontrolüdür.
Forfaiting – Forfaiting ; İhracattan doğan vadesi gelmemiş alacakların banka yada finans kuruluşunca satın alınmasıdır.
Forwarder – Forwarder ; Uluslar arası taşımacılıkta, nakliye organizasyonu, nakliye gümrükleme işlemleri, sigorta gibi operasyonları gerçekleştiren nakliye acentesidir.
Gabari – Transport Loading Gauge ; Araçların karayolu taşımacılık kurallarına uygun olarak seyrini amaçlayan, uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçüleridir.
Gecikme Faizi – Default Interest ; Dava konusu olmaksızın kesinleşmiş vergilere, normal vade tarihinden sonra ödenmesi halinde, vade ile ödendiği tarih arasında gecikme zammı oranında uygulanan faizdir.
Geçici Kabul – Temporary Importation ; Hammadde, mamul, yarı mamul maddelerin ithal edilerek ihraç eşya bünyesinde tamamlayıcı, değerlendirici, değiştirici amaçlarla kullanılmak üzere yurda getirilmesidir.
Genelge – Circular ; Yasa, Tüzük ve Yönetmeliklerin uygulanmasını açıklamak, belirli bir konuda açıklayıcı bilgi vermek üzere yetkili idareler tarafından ilgili kurum ve kişilere gönderilen yazı.
Genelleştirilmiş Preferanslar Sistemi / Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi GTS – GPS – Generalized System of Preferences ; Gelişmiş ülkeler tarafından, gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerden yapılan sanayi malı ithalatına tek taraflı olarak tarife indirimi uygulanmasıdır.
Geri Gelen Eşya – Returned Goods ; Gümrük mevzuatı uyarınca ihraç edilen eşyanın veya boyanmak, tamir edilmek gibi çeşitli nedenlerle geçici ihracatı yapılan eşyaların, geçici olarak yurtdışına çıkan yolcu ve yük araçlarının Türkiye’ye geri gelmesini ifade eder.
Geri Ödeme Sistemi – Drawback System ; Giriş rejimine tabii tutularak her türlü vergisi ödenerek millileştirilmiş eşyanın kullanılması ile üretilen Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında ihracı halinde ithalatta alınan vergilerin geri ödenmesidir.
Giriş Gümrük İdaresi – Entry Customs Office ; Eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesine getirildiği, sadece risk analizine dayalı giriş kontrollerinin yapıldığı, ithalat gümrük işlemlerinin yapılmadığı gümrük idaresidir.
Global Teminat – General Security ; Uluslar arası Nakliyeciler Derneği (UND) VE Gümrük Müsteşarlığı arasındaki protokol uyarınca C2 belgesi kapsamında, adi transit uygulaması çerçevesinde yapılan konteynerli veya konteynersiz karayolu taşımacılığında eşyaların gümrük vergi ve resimleri toplamı için her yıl yeniden belirlenen tutarlarda alınan teminattır.
Götürü Teminat – Bunched Security ; BİLGE sistemi çerçevesinde gümrük işlemleri yürütülen gümrük idarelerinde teminat alınması gereken birden fazla işlem için alınan ve herhangi bir düşüm yapılmaksızın 1 yıl süreyle kullanılan teminattır.
Grupaj – Groupage ; Küçük miktardaki eşyanın bir araya getirilerek aynı konşimento altında taşınmasıdır.
Gürmrük Beyanı – Customs Declaration ; Belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebidir.
Gümrük Bölgesi – Customs Territory ; Türkiye Cumhuriyeti sınırları, karasuları, iç suları ve hava sahasını da içeren Bölge’dir. Serbest Bölgeler Türkiye Gümrük Bölgesi dışındadır.
Gümrük Hattı – Customs Boundary ; Türkiye siyasi sınırlarıdır.
Gümrük Müşaviri – Customs Broker ; Gümrük Kanunu çerçevesinde dış ticaret işlemlerini gümrüklerde ithalatçı ve ihracatçılar adına dolaylı temsil yoluyla yürüten ve sonuçlandıran, kendilerine Müsteşarlıkça Gümrük Müşavirliği belgesi verilen meslek mensuplarıdır.
Gümrük Statüsü – Customs Status ; Eşyanın Türkiye’de serbest dolaşımda bulunup bulunmamasıdır.
Gümrük Tarife Cetveli – Customs Tariff Schedule ; Uluslar arası ticarete konu eşyaların Türkiye’de sınıflandırılması için Bakanlar Kurulu’nca kabul edilen, Armonize Sistem Nomanklatürü’ ne uygun olarak düzenlenen, 12 rakamlı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu ile eşyaların ifade edildiği sistemdir.
Gümrük Tarife Cetveli Bölüm – Customs Tariff Schedule Section ; Gümrük Tarife Cetveli’nde birbirine benzeyen aynı nitelikteki veya çoğunlukla aynı hammaddeden yapılan eşyayı içine alacak şekilde oluşturulan, 21 başlıkta toplanmış gruplardır.
Gümrük Tarife Cetveli Bölüm Başlığı – Customs Tariff Schedule Head of Section ; Gümrük Tarife Cetveli’nde bölümlerin başında yer alan ve tarifenin nasıl uygulanması gerektiğini anlatan, yorumu bakımından bağlayıcı olmayıp, gösterici nitelikteki ibarelerdir.
Gümrük Tarife Cetveli Bölüm Notları – Customs Tariff Schedule Section Notes ; Bölüm başlıklarını takiben, bölümdeki tabirlerin ne anlama geldiği, eşyaya ile ilgili verilen bilginin hangi eşyaları kapsadığı gibi detayların yer aldığı anlatımdır.
Gümrük Tarife Cetveli Fasıl – Customs Tariff Schedule Chapter ; Bölümlere göre daha alt düzeyde ve birbirine daha çok benzeyen aynı nitelikte eşyayı içine alan, altı basamaklı rakamdan oluşan Armonize Sistem Kodunun ilk iki rakamıyla ifade edilen kısımlarıdır.
Gümrük Tarife Cetveli Fasıl Başlıkları – Customs Tariff Schedule Head of Cheapter ; Gümrük Giriş Tarife Cetveli’nde bulunan 99 faslın başında bulunan ve bağlayıcı olmayan tanımlamalardır.
Gümrük Tarife Cetveli Fasıl Notları – Customs Tariff Schedule Chapter Notes ; Fasıl Başlıklarından sonra gelen fasıllarla ilgili açıklamaların yer aldığı kayıtlardır.
Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu GTİP – Customs Tariff Statistics Position ; Gümrük Tarife Cetveli’ nde pozisyona ilaveten Türkiye’deki istatistik takibi için pozisyona 11.-12. rakamların eklenmesi ile oluşan 12 rakamlı ifadedir.
Gümrük Tarife Pozisyonu – Customs Tariff Position ; Gümrük Tarife Cetveli’nde fasıla ilişkin iki rakam ve sonraki iki rakamla birlikte ilk dört rakamlı ifadedir.
Gümrük Tarife Alt Pozisyonu – Customs Tariff Lower Position ; Gümrük Tarife Cetveli’nde ilk 8 rakama, vergi uygulamaları ve milli alt açılımı içeren 9.-10. rakamların eklenmesi ile birlikte oluşturulan 10 rakamı ifadelerdir.
Gümrük Tarifeleri Ve Ticaret Genel Anlaşması / GATT – General Agreement on Tariffs an Trade ; 1947’de Dünya Ticaretinin önündeki engellerin zamanla kaldırılmasını ve ticaretin gelişmesini hedefleyen anlaşma.
Gümrük Vergisi – Customs Duty ; İthal ve ihracata konu eşyadan ulusal mevzuata uygun olarak alınan vergi.
Gümrük Veri Ambarı Sistemi (GÜVAS) – Customs Data Warehouse System ; T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı bünyesinde oluşturulan, Türkiye geneli Gümrük İdareleri’nde işleme giren tüm ithalat, ihracat, transit, tarife, kıymet ve kaçakçılık gibi verilerin bir merkezde toplanarak, analiz edildiği sistemdir.
Gümrüklenmiş Bedel – Bonded value ; Eşyanın gümrük kıymetine bütün gümrük vergi ve resimlerinin eklenmesi ile ulaşılan değerdir.
Gümrüklenmiş Piyasa Değeri – Bounded Market Value ; Eşyanın bütün gümrük vergi ve resimleri ödendikten sonra piyasada ulaştığı değerdir.
Gümrüklü Saha – Customs Zone ; Giriş ve çıkışları gümrük muhafaza tarafından kontrol altında tutulan, gümrük denetlemesinden geçmemiş eşya ve kişilerin bulunduğu, gümrük denetimi için yapılmış alanlar.
Haksız Rekabet – Unfair Competition ; Rekabetin, iyi niyet kurallarına aykırı hareket ve yanıltıcı davranışlarla kötüye kullanılması ve bu yolla bir kişi veya kuruluş veya ülkenin zarara uğraması, zarara uğrama tehlikesinin doğması.
Hariçte İşleme – Outward Processing Regime ; Serbest dolaşımdaki eşyanın gümrük bölgesi dışına geçici olarak ihraç edilip, işleme faaliyetleri sonucunda elde edilen ürünün tam veya kısmi muafiyetten yarar.
IATA ; International Air Transport Association – Uluslar arası Hava Taşımacılığı Birliği ; Havayoluyla yolcu ve eşya taşımacılığının belirlenen kurallar çerçevesinde güvenli, ekonomik olarak sürdürülmesini hedefleyen, dünya genelinde 140 ülkeden havayolu şirketlerinin üye olduğu kurumdur.
İdari Karar – Administrative Decision ; Gümrük İdareleri’nin gümrük mevzuatı kapsamında belirli bir konuda bir veya daha fazla kişi üzerinde hukuki sonuç doğuracak idari yazışmalarıdır.
İhracat Sayılan Satış ve Teslimler – Sales and Deliveries Considered as Export ; Eşyanın yurtdışına gönderilmesi dışında, Dahilde işleme kapsamı, Türkiye’de yerleşik kurumların yurt içinden yaptıkları teslimler gibi bazı yurtiçi satış ve teslimler ihracat hükmündedir.
İhracat – Exporter ; Bir ülkede üretilen mal ve hizmetlerin diğer ülkelere satılması işlemidir.
İhtisas Gümrüğü – Spesicialized Customs ; Genel işlemler dışında; Gümrük Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen bazı eşyanın gümrük işlemlerinin yapıldığı ve bu eşyanın muayenesi için gerekli özel şartları taşıyan gümrük idareleridir.
İkame Mal – Replacement Product ; Aynı fonksiyonu gördükleri için, birbirleri yerine kullanılabilen, birinin fiyatlarında olan değişmenin diğerlerine olan talebi etkilediği mallardır.
İkinci Muayene – Second Inspection ; Gümrük işlemlerinin her aşamasında denetlemeye yetkili Gümrük Görevlilerince muayenesi yapılmış ve işlemleri tamamlanmış giriş, çıkış, transit ve aktarma eşyasının ikinci defa muayene edilmesidir.
İkinci Tahlil – Second Analysis ; Gümrük Laboratuvarlarında yapılan tahlil sonuçlarına belirlenen süre içerisinde yapılan itiraz sonucu, ilk tahlilden kalan örnekler üzerinden eşyanın yeniden tahlile tabi tutulmasıdır.
Incoterms – International Commerce Terms ; Uluslar arası Ticaret Odası tarafından uluslar arası ticaretin düzenlenmesi amacıyla düzenlenen, kullanılması sözleşmeyle belirlenen kurallardır.
İntaç / Fiili İhraç Tarihi – Actual Export Date ; İhracat eşyasının karayolu ve demiryolu ile yapılan taşımalarda Türkiye Gümrük Hattı’ndan çıktığı, hava ve denizyolu taşımalarında aracın yurtdışına çıkmak üzere limandan ayrıldığı, Serbest Bölge’ye girdiği tarihi ifade eder.
İrsaliye – Letter of Carriage ; Eşya taşınması sırasında eşya beraberi bulunması zorunlu, eşya bilgileri ve teslim detayını içeren belgedir.
İthalat – Import ; Dış ticaret işlemleri kapsamında bir ülkenin diğer ülkeden eşya ve hizmet satınalmasıdır.
İthal Eşyasının Gümrük Kıymeti – Customs Value of Imported Good ; Ad valorem sisteme göre gümrük vergilerine temel oluşturan eşya değeridir.
İthalatta Gözetim Önlemi – Import Supervision Measure ; Bir eşyanın ithalatının yerli üretim için zarar oluşturması ihtimaline karşı alınan önlemlerdir.
İtiraz – Appeal ; Gümrük İdaresi’nin aldığı idari kararlar, vergi tahakkukları veya ceza kararlarının iptali veya değiştirilmesi için belirlenen sürede ilgili makama yapılan başvurulardır.
İzahname – Registration Statement ; Armonize Sistem’in sistematiğini takip ederek, her pozisyon için gerekli olan, eşyanın görünüş, özellik, üretim yöntemi ve kullanım alanı bilgilerini içeren Armonize Sistem Nomanklatörü’nün ekidir.
Kabotaj – Cabotage ; Fransızca cabotage kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Denizyolu ve limanlar arasında yük ve yolcu taşıma hakkıdır.
Kap – Case ; Eşyanın taşınması ve saklanması için, içine konulduğu torba, çuval, sandık, çanta, gibi ambalajlar.
Katma Değer Vergisi – Value Added Tax ; 3065 sayılı Kanun gereğince her çeşit eşya ve hizmet ithali ile yurtiçi satış ve teslimi üzerinden alınan dolaylı vergi.
Kayda Bağlı İhracat – Quota-Constrained Exporting ; Belirlenen eşyalar için, Gümrük Beyannamesi’nin Gümrük tescil işleminden önce İhracatçı Birlikleri’nce kayda alınması gereken ihracat şeklidir.
Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu – Resource Utilization Support Fund ; Ülkemiz kaynaklarının verimli kullanımına katkı sağlamak, ülke ekonomisi için öncelikli sektör ve yatırımlarda kullanmak amacıyla, vadeli ve mal mukabili ödemelerde mal bedeli üzerinden belirlenen oranda alınan fon.
Kıymet – Value ; İthal eşyasının GATT kapsamı yönetmelik hükümlerince tespit edilen kıymetidir.
Kimyagerlik Numune – Chemical Test Sample ; Tahlil, muayene ve benzeri işlemlerde kullanılmak üzere usulüne uygun olarak alınan ve eşyayı temsil eden parça.
Kombine Nomanklatör Kodu – CN – Combined Nomanclature Code ; Armonize sistem kodunu oluşturan 6 rakama, AB ülkeleri ticaret istatistiklerinin takibi amacıyla 7.-8. rakamların eklenmesi ile oluşturulan ifadedir.
Know-How ; Bir işletmenin geliştirdiği ve sahip olduğu, üretim yöntemlerinin yada teknolojisi, işletme yönetimiyle ilgili bilgi birikimi.
Konşimento – Shipping Document ; Gemi , kaptanı, sahibi veya acenteleri tarafından düzenlenen ve eşyanın teslim alınarak, kararlaştırıldığı şekilde teslim edileceğini ve taşıma koşullarını belirleyen, eşyanın mülkiyetini temsil eden kıymetli belgedir.
Konsinye İhracat – Export on consignment ; Kesin satışı daha sonra yapılmak üzere yurt dışındaki alıcılara, komisyoncu, şube ve temsilciliklere eşya ihracat edilmesi.
Konteyner – Container ; İngilizce container kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Eşya ve gereçlerin başka araçlar yardımıyla taşınması amacıyla, uluslararası belirlenmiş standart ölçülerde, alüminyum, ahşap, çelik kullanımı ile üretilmiş, yükleme, boşaltma, ambalajlama ve depolama kolaylığı sağlayan kaplardır.
Kontrol Belgesi – Inspection Certificate ; İlgili mevzuat çerçevesinde, yetkili kamu kurum ve kuruluşunca düzenlenen ve ithalat, ihracat aşamasında bir eşyanın ilgili standarda uygunluğunu gösteren belge.
Kota – Quota ; Dış Ticarette miktar ve diğer sınırlamaların konulması halinde bir takvim yılı içinde veya belirlenen dönemde yapılmasına izin verilen miktar veya değer.
Kur Farkı – Exchange Difference ; Döviz kurlarında değişme dolayısıyla ulusal para cinsinden yapılacak ödemelerde ortaya çıkan fark.
Küşat – Pre-inspection ; Eşya sahiplerinin, beyanname düzenlenmeden önce eşyalarını muayene etme, numune alma ve tartma hakkıdır.
Lisans – Liecence ; Ülke ekonomisi, iç ve dış piyasa şartları ve satışın yapılacağı piyasanın Türkiye ile olan ticari, ekonomik ilişkileri doğrultusunda Ekonomi Bakanlığı tarafından verilen izin.
LCL (Less container load) ; Bir konteyner için yüklenebilecek maksimumdan az yüklemedir.
Lojistik – Logistic ; Hammadde, yarı mamul, mamul tüm ürünler ve ilgili bilgilerin üretim noktasının başından tüketim noktasına kadar, tüm gereksinimlerle etkin bir şekilde taşınması, depolanması ve ilgili süreçlerin planlanması, uygulama ve kontrol edilmesidir.
Mahrece İade – Return to country of origin ; Siparişe uygun olmaması ve arızalı olması gibi nedenlerle alıcısı tarafından kabul edilmeyen eşyaların geri gönderilmesi.
Matrah – Basis ; Bir verginin miktarını belirlemek için esas alınan değer.
Menşe – Origin ; Eşyanın ekonomik kimliğidir.
Menşe Kuralı – Origin Rule ; Ulusal ve uluslar arası anlaşmalarla belirlenmiş kurallar temel alınarak geliştirilmiş ve bir ülke tarafından eşyanın menşeini belirlemek amacıyla kullanılan özel düzenlemelerdir.
Menşe Kümülasyonu – Cumulation of origin ; Anlaşma ile taraf ülkelerden biri menşeili eşyanın, diğer tarafın menşe statüsünü kazanabilmesi için yeterli bir işleme tabi tutulması zorunluluğunun kaldırılmasıdır.
Muayene – Examine ; Eşyanın beyana uygunluğunun denetlenmesi amacıyla gümrük yetkililerinin fiziki muayenesi veya laboratuarca yapılan tahlillerdir.
Multimodal Nakliye – Multimodal Transport ; Yüklerin taşınması sırasında birden farklı taşıma aracı ve taşıma türü kullanılarak yapılan nakliyedir.
Mücbir Sebep – Force Majeure ; Önceden göz önüne alınmasına ve bunun sonucu olarak ortadan kaldırılmasına olanak bulunmayan ve dış bir etkiden kaynaklanan olay.
Mükellefiyet – Legal Obligation ; Türkiye Gümrük Hattı’ndan geçen ve eşya geçiren herkes Gümrük Kanunu ve ilgili Tüzük, Kararname, Yönetmelik hükümlerine uyma zorunluluğuna denir.
Navlun – Transportation Cost ; Uluslar arası taşımacılıkta eşyanın taşınması karşılığı alınan ücretler.
Net Ağırlık – Net weight ; Eşyanın bütün ambalajları çıkarıldıktan sonra kalan ağırlığıdır.
Numune – Representative Sample ; Belli bir tür eşyayı temsil eden, sunuş şekli ve miktarı itibariyle sipariş vermekten başka bir amaç için kullanılması mümkün olmayan her türlü madde veya örnek demektir.
Ordino – Delivery Order ; İthalat işlemi için, konşimento veya yük senetlerini geminin kaptan veya acentesine ibraz ederek tanzim ettirdikleri teslim belgesidir.
Ortak Gümrük Tarifesi – Common Customs Tariff ; Avrupa Birliği’nin birlik dışında kalan ülkelere karşı uyguladığı ve tüm üye ülkeler için aynı olan gümrük tarife oranlarıdır.
Ödeme Emri – Order of payment ; 6183 sayılı Kanun gereğince borçlarını vadesinde ödemeyenlere 7 gün içinde borçlarını ödeme veya mal bildiriminde bulunma gereğinin bildirildiği yazı.
Ön Statü Belgesi – Preliminary Status Document ; Türkiye’den serbest bölgelere gönderilen eşyanın Türkiye’de serbest dolaşımda bulunup bulunmadığını göstermek üzere düzenlenen belge.
Ödenmiş Sermaye – Paid-in capital ; Taahhüt edilen şirket sermayesinin ödenmiş kısmı.
Özet Beyan – Manifest ; Eşyanın taşıyıcı ve acentesi tarafından düzenlenen, taşımaya ve taşıma konusu eşyaya ilişkin bilgilerin yer aldığı form.
Pan Avrupa Menşe Kümülasyonu – Pan European Cumulation of Origin ; Eşyanın serbest dolaşımını engelleyen farklı menşe kurallarının ortadan kaldırılması için, AB ve EFTA’nın dahil olduğu, ilgili ülkeler menşeili ürünlerin dolaşımını düzenleyen ve tercihli ticaretin artırılmasını hedefleyen oluşumdur.
Palet – Pallet ; Eşyaların paketlenmiş yada paketlenmeden üzerine yerleştirildiği, transpalet ve forklift aracılığıyla taşınmasını ve depolama kolaylığı sağlayan ağırlıklı ahşap olmak üzere, plastik ve metal gibi malzemelerden üretilen parçalardır.
Parsiyel Sevkiyat – Partiel Shipment ; Uluslararası taşımacılıkta, varışı aynı güzergah olan, bir tır/konteyner gibi aracın tamamı yerine bir kısmını kaplayan eşyaların, hizmet maliyetinin de düşürülmesi amacıyla bir arada taşınması yöntemidir.
Patent – Patent ; Bilimsel ve ticari buluşun, üretim, satış, dağıtım ve kullanım hakkının belli bir süre için buluş sahibi şahıs ya da firmaya resmi bir belge ile tanımlanmasıdır.
Piyasa Değeri – Market Value ; Bir ekonomik varlığın ya da kıymetin piyasadaki o gün itibariyle geçerli normal alım satım değeridir.
Rayiç Bedel – Current Value ; Bir ekonomik varlık ya da kıymetin piyasadaki belirli bir tarihte geçerli alım satım değeridir.
Referans Fiyat – Benchmark Price ; Avrupa Ekonomik Topluluğu’nca taraf olmayan 3.ülkelere karşı uygulanan fark giderici verginin belirlenmesi için baz alınan fiyattır.
Rezerv – Reserve ; Akreditif taraflarından amir bankanın, kendilerine ulaşan belgelerde tespit ettiği, akreditif metni ve genel akreditif kuralları uyumsuzluklarıdır.
Rezerve eşya – Damaged goods ; Kırık ve tamir gerektiren kaplar içinde gelen, dağınık ve hasar görmüş eşyadır.
Rezerve tutanağı – Damaged goods report ; Rezerve eşya antrepoya alınması sırasında ilgili gümrük, depo memuru ve eşya sahibi / temsilcisinin de imzaladığı, eşyanın durumunun saptandığı belgedir.
Ro-ro ; İngilizce roll on roll off kelimesinden türetilmiştir.
Tır ve konteyner taşımacılığı için özel yapılan gemilerdir.
Royalti – Royalty ; Bir ayrıcalık veya hak karşılığında yapılan veya talep edilen ödemedir.
Römork – Trailer ; Fransızca kökenlidir. Remorque kelimesinden dilimize uyarlanmıştır.
Başka bir taşıma aracı tarafından çekilmek üzere yapılmış yük aracı.
Sahte Menşeili Eşya – Goods with False Origin ; Gümrük Kanunu’na göre gerek üzerlerinde, gerek iç ve dış ambalajlarında üretildiği menşe ülkeden başka ülke menşeili olduğunu gösteren veya düşündüren isim veya işaret taşıyan, ithali yasak eşyadır.
Sektörel Dış Ticaret Şirketi – Sectoral Foreign Trade Company ; Aynı sektörde yer alan Küçük ve Orta Boy İşletmeler’ in dünya pazarlarına açılmaları, dış ticarette uzmanlaşarak, bu alanda daha etkin faaliyet göstermeleri, bu yolla ihracat artışına katkıda bulunmalarını sağlamak amacıyla kurulan şirketlerdir.
Serbest Bölge – Free Zone ; Sınırlar içinde, Gümrük Bölgesi dışında, ticaretin geliştirilmesi için ülke hukuki ve idari düzenlemelerinin kısmen uygulandığı, firmaların geniş teşvikler ve vergi istisnalarından faydalandığı , ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek amacıyla belirlenmiş alanlardır.
Serbest Bölge İşleticisi – Free Zone Renter ; Serbest Bölgeleri işleten, yerli ve yabancı özel sektör veya kamu kuruluşu.
Serbest Bölge Kullanıcısı – Free Zone User ; Serbest Bölge’de faaliyet ruhsatı olan ve bölgede bir işyeri olan firma veya kişi.
Serbest Dolaşım – Free Circulation ; Kişi, mal ve diğer üretim faktörlerinin pazarda hiçbir kısıtlama ve sınırlamalara tabi olmadan dolaşma hakkı.
Serbest Ticaret Anlaşması – Free trade agreement ; İki veya daha çok ülkenin aralarındaki ticaretteki sınırlamaları azaltarak veya tamamen ortadan kaldırarak ticareti serbestleştirmeleri konusunda yaptıkları anlaşma.
Sondaj Usulü Muayene – Sampling Inspection ; Eşyanın gümrük muayenesinin yetkililerce belirlenen bazı kapların açılması şeklinde yapılan incelemedir.
Sözlü Beyan – Verbal Declaration ; Gümrük Kanunu ile belirlenen hallerde, gümrük görevlilerine gerekli detayların sözle bildirilmesidir.
Spesifik Tarife – Specific Tariff ; Eşyanın ağırlık, hacim , birim gibi fiziksel özelliklerini esas alarak uygulanan vergilendirme sistemini içerir listedir.
Standardizasyon – Standardization ; Üretim, ticaret veya hizmet alanlarında faaliyetlerin sistemli kurallara göre düzenlenmesidir.
Supalan – Alongside ; Eşyanın gümrük işlemlerinin herhangi bir depoya boşaltılmaksızın, eşya araç üstündeyken tamamlanmasıdır.
Şartlı Muafiyet Sistemi – Suspension System ; Serbest dolaşımda olmayan eşyanın, ihraç edilmek üzere işlem görmüş ürünlerde kullanılması halinde, ihracat sonrası ithalat işlemi sırasında teminata bağlanan vergilerinin iade edilmesidir.
Şüpheli İşlem – Suspicious Transaction ; Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından yayınlanan Tebliğlere göre, banka, sigorta, özel finans kuruluşu, gibi kurumlar aracılığıyla yapılan veya yapılmaya teşebbüs edilen işlemler hakkında yasa dışı olması bilgi, şüphesi ve şüphe oluşturacak durum olması halidir.
Tam Tespit – Thorough Examination ; Eşyanın gümrük muayenesinin tüm kaplar ve eşyanın tamamını içerecek şekilde yapılmasıdır.
Tahakkuk – Accrue ; Verginin hesaplanarak ödenebilir hale gelmesidir.
Takas – Bartering ; İki ülke arasında, ihraç ya da ithal edilen eşya, hizmet, teknoloji transferi bedelinin kısmen veya tamamen eşya, hizmet ve teknoloji transferi ile karşılanmasıdır.
Tam Muafiyet – Full Exemption ; Kati yada geçici olarak girişi yapılan eşyaların, alınması gereken her türlü vergi ve harçtan muaf tutulmasıdır.
Tarife Dışı Engel – Non-tariff barriers ; Gümrük tarifeleri dışında uluslararası eşya ve hizmet ticaretinin serbest ticaret koşullarına göre normal gelişmesine engel olan her türlü amaç ve politikalardır.
Tarife Kontenjanı – Tariff quotas ; Belirli miktar veya belirli kıymetteki eşyanın düşük tarife uygulanması veya muaf olarak ithaline izin verilirken, belirlenen sınırları aşan ithalat için normal tarife uygulanması.
Tasarruflu Yazı – Letter of Disposition ; Kanun, Tüzük, Yönetmelik, Tebliğ ve Genelgeler’in uygulanmasının açıklamaları ve ilgili idarelere gelen çeşitli konularda, idarenin açıklamalarının duyurulmasını amaçlayan yazılar.
Tasfiye – Liquidation ; Ticari bir kuruluşun faaliyetlerinin son bulması ya da iflası nedeniyle hesapların kesilerek arda kalan malvarlığının alacaklılara ödenmesidir.
Gümrük mevzuatına göre; kaçak zannıyla, kaçak olarak yakalanan, el konulan ya da gümrüğe terk edilen eşyanın belirlenen esaslara uygun olarak Tasfiye Rejimi kapsamında satılması ya da imha edilmesidir.
Tebliğ – Notification ; Kanun, Tüzük, Yönetmelikler’ in uygulanışını göstermek veya herhangi bir konuda bilgi vermek amacıyla kamu kuruluşları tarafından hazırlanarak Resmi Gazete’de yayınlanan ve yürürlüğe giren açıklamalardır.
Tek ve Maktu Tarife – Lump-sum tax ; Yolcu beraberi, posta yoluyla gelen ve ticari özellik taşımayan eşyalarda alınacak gümrük vergilerinin, Bakanlar Kurulunca tek oranda ve eşit şartlarda alınmak üzere belirlenerek, vergilendirilmesidir.
Telafi Edici Vergi – Compensatory Customs Duty ; Üretiminde kısmen ya da tamamen Üçüncü Ülke menşeili ürünlerin kullanılan eşyanın Gümrük Birliği’ne üye diğer ülkelere ihraç edilmesi durumunda, Ortak Gümrük Tarifesi üzerinden alınan vergidir.
Telif Hakkı – Royalty ; Fikir ve sanat eserleri üzerindeki mülkiyet hakkıdır.
Teminat – Quarantee ; Gümrük vergilerinin zamanında ve şartlara uygun olarak ödeneceğine ilişkin banka ve finans kurumlarından alınan garanti veya güvencedir.
Teminat Mektubu – Letter of Quarantee ; Birr kurum ya da şahsa karşı bir borcun ödenmesi için borçlu lehine kanunen kabul edilen banka ve finans kurumları tarafından verilen ve ilgili kurumun borca kefil olduğunu gösteren belgedir.
Tercihli Tarife – Preferential Tariff ; İki ya da daha çok ülkenin yaptıkları ticaret anlaşması uyarınca, aralarındaki ticarete karşılıklı olarak daha düşük tarife uygulamalarıdır.
Tercihsiz Menşe Kuralları – Rules of Non-preferential Origin ; En çok kayrılan ülke kuralı uyarınca Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülkelere ayrıcalıklı vergi uygulanabilmesi için esas alınan menşe kurallarıdır.
Tescil – Registration ; Gümrük İdareleri’ne verilen beyanname ve özet beyanların tarih ve sıra numarası ile EDI sistemine alınmasıdır.
Tescil Onayı – Customs registration ; EDI tarafından bilgisayar ortamında sisteme alınan beyanname ve özet beyanların , ilgili gümrük idaresi memurunca onaylanması işlemidir.
TEU – Twenty Foot Equivalent Unit ; 20 feet’lik konteyneri tanımlar. Konteyner gemilerinde taşıma kapasitesi ile konteyner terminalinin yük elleçleme kapasitesi de TEU ile ifade edilir.
TIR – Transit International Routier ; Uluslararası Transit Taşımacılığı kelimelerinin İngilizce karşılığı baş harflerinden oluşmuştur. Karayolu taşımacılığında kullanılan, uluslararası düzenlemelerle standart ölçülere sahip, ayrı ayrı taşıcı ve çekiciden oluşan araçlardır.
Ticaret Politikası Önlemleri – Commercial Policy Measures ; Türkiye ile ticari ilişkilerde, ticaret ve ödeme dengesini bozacak uygulama yapan, anlaşmalara ilişkin yükümlülükleri yerine getirmeyen, ithalat rejimimizle bağdaşmayan işlemler gerçekleştiren, kuruluş ve firmalara karşı taraf olduğumuz uluslararası anlaşmalar çerçevesinde alınan ve ilgili Mevzuat hükümleri çerçevesinde yürütülen önlemlerdir.
Transit – Transit ; Fransızca transit kelimesi dilimize alınmıştır.
Serbest dolaşıma girmemiş eşyanın, gümrük işlemleri tamamlanan ihracat eşyasının, yabancı bir ülkeden gelerek Türkiye Gümrük Bölgesi’nden geçerek yabancı bir ülkeye veya Türkiye’ye, Türkiye’den yabancı bir ülke veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasıdır.
Üçüncü Ülke – Third Country ; Avrupa Birliği üyesi ya da Gümrük Birliği dışındaki ülkeler ve Türkiye Sınırları içinde yer alan Serbest Bölgeler.
VEDOP – Vergi Dairesi Otomasyon Projesi ; Tax Office Automation Project ; Vergi Daireleri ile diğer kurumlar arası bilgi alış verişini internet ortamında sağlayan yazılımdır.
Vergi Ödeme Mükellefiyetinin Başlangıcı – Start of Tax Payment Obligation ; İthalat vergilerine tabi eşya için gümrük idaresine verilen beyanname yada ticari belgelerin tescil edildiği tarihi ifade eder.
Vergiye Esas Olan Tarife – HS Code subject to Customs Duty ; Gümrük Kanunu’na göre vergi ödeme mükellefiyetinin başladığı tarihte eşyanın bulunduğu durum ve içeriğe göre, o tarihte yürürlükte olan Tarife Cetveli’ndeki oran ve esaslardır.
Yan Sanayici – Subordinate Industry ; Dahilde İşleme İzin Belgesi’nde taahhüt edilen ihraç eşyasının tamamı veya bir kısmının üretimini gerçekleştiren, belge sahibi olmayan firma.
Yatık Mal – Obselete Good ; Kullanılmamış olmasına rağmen zamanla dayanıklılığını yitirmiş eşyayı ifade eder.
Zeyilname – Supplementary Policy ; Düzenlenen poliçeler içeriği konusunda, sonradan yapılan değişiklik, ilave, iptalleri içeren belgelerdir.